Posts Tagged ‘Parijs

28
Mrt
16

Globalisering van het geweld

 

Schermafbeelding 2016-03-28 om 14.54.54Toen ik eind jaren ’80 enkele maanden door Zuid-Amerika trok was het ergste scheldwoord wat je toegeslingerd kon krijgen ‘Gringo’, oftewel Amerikaan. Als ik dan vertelde dat ik uit Nederland kwam, was de glimlach tweeledig. Ik was geen gringo en ik kwam uit het land van Goelit, Ban Basten en natuurlijk Kroiff. Waarom had men zo’n hekel aan Amerikanen? Die bemoeiden zich overal ter wereld met de politieke gang van zaken. Vietnam was weliswaar al enige tijd geleden, maar in een land als Chili was Pinochet nog aan de macht. En iedereen wist of dacht dat de CIA hem daar had neergezet. De enkele ‘gringo’ die ik tegenkwam werd met achterdocht en enige minachting bekeken. Dat was overigens het enige. Hij hoefde niet voor zijn leven te vrezen. Wat is er op dit gebied veranderd tussen toen en nu?

 

West-Europa aan het eind van de 20e eeuw

Schermafbeelding 2016-03-28 om 14.55.59In landen waar groeperingen voor een bepaalde mate van onafhankelijkheid of autonomie streden, was het bijbehorende geweld redelijk lokaal. Als we naar West-Europa kijken, waar in veel landen ‘terroristen’ actief waren – sommige kranten putten zich uit om de huidige hoeveelheid slachtoffers in West-Europa te nuanceren door te wijzen op dit terroristische verleden – dan was dit geweld vaak beperkt tot het land waar het om draaide.

Het beroemdst waren de RAF (Rote Armee Fraktion) in Duitsland, De Rode Brigades in Italië, De ETA in Spanje en de IRA in Noord-Ierland. Al deze organisaties – waar toen overigens nog niet het etiket terroristisch op werd geplakt – waren vooral actief in eigen land en richten zich met name op het gezag daar.

De 48 slachtoffers van de RAF – vooral gezagsdragers – vielen bijna allemaal in Duitsland bij gerichte aanslagen. Een van de uitzonderingen was de Utrechtse agent Kranenburg die bij de arrestatie van het RAF-lid Knut Folkerts dodelijk werd getroffen.

De Rode Brigades maakten in Italië ongeveer 75 slachtoffers, meest gezagsdragers. Een enkele keer kwamen burgers om het leven als bijvoorbeeld een bank werd overvallen om aan geld voor hun acties te komen. De grote uitzondering in Italië was de aanslag in 1980 op het treinstation in Bologna waarbij 85 burgers het leven lieten. Deze aanslag was overigens niet het werk van de Rode Brigades, maar van een extreem rechtse groepering.

In Spanje maakte de ETA fors meer slachtoffers. De meeste aanslagen vonden ook hier in eigen land plaats, met een enkel uitstapje naar Frans Baskenland – maar waren niet altijd gericht op de gezagsdragers. In 1987 bijvoorbeeld kwamen er bij een aanslag op een supermarkt in Barcelona 23 mensen om het leven, voornamelijk burgers. In totaal vielen er in de halve eeuw strijd meer dan 800 dodelijke slachtoffers te betreuren.

Het beroemdst, beruchtst en dodelijkst was in West-Europa de strijd van de katholieke IRA in het door de protestanten geregeerde Noord-Ierland. Tijdens de zogenaamde ‘Troubles’ vielen tot 1998 toen het Goede Vrijdag-akkoord werd gesloten, ongeveer 3500 slachtoffers te betreuren. Niet alle slachtoffers staan overigens op naam van de IRA, dat zijn er ongeveer 1770. De aanslagen van de IRA wijken op het oog erg af van de bovengenoemde groeperingen. Er werden vaker burgers slachtoffer van een bomaanslag. Pubs en restaurants waar militairen kwamen, maar nog meer burgers, waren enkele keren het doelwit. Bijna de helft van de slachtoffers van de IRA – bijna 650 – was burger. En de aanslagen beperkten zich niet tot Noord-Ierland. Regelmatig worden ook de grote Engelse steden opgeschrikt door een aanslag. Al moet wel worden gezegd dat het de IRA natuurlijk ging om afscheiding van Londen en dus hoorde Engeland ook bij de vijand. En de aanslagen gingen soms gepaard van een telefonische waarschuwing vooraf. Een van de weinige uitzonderingen vond ook hier in Nederland plaats. In 1990 werden in Roermond twee Australische toeristen door de IRA vermoord. Later bleek het hier om een misverstand te gaan. De IRA dacht dat het hier om Britse militairen ging, die in Duitsland waren gelegerd en in Roermond sigaretten kwamen kopen.

 

West-Europa in de 21e eeuw

Schermafbeelding 2016-03-28 om 14.57.44In de 21e eeuw verandert het terroristisch geweld. Tweeëneenhalf jaar na 9/11 vinden op 11/03 2004 de aanslagen op de treinen in Madrid plaats. Hierbij vallen 191 slachtoffers, allemaal burgers. Een jaar later is het raak in Londen. Bij aanslagen op de metro en een bus vallen op 7/7 2005 52 slachtoffers, weer allemaal burgers. 22/7 2011 is Noorwegen het toneel van de bloedigste aanslag uit haar geschiedenis. In totaal vallen er 77 slachtoffers – allemaal burgers – waaronder 69 jongeren op het socialistische eiland Utøya. Op 13/12/11 vallen in Luik 5 doden, allemaal burgers, als een terrorist bij een bushalte om zich heen schiet en enkele granaten gooit. Tussen 11/3 en 22/3 2012 vinden bij verschillende schietpartijen in en in de buurt van Toulouse 7 mensen, allemaal burgers, de dood. Op 24/5 2014 vinden 4 mensen – allemaal burgers – de dood bij een schietpartij bij het Joods Museum in Brussel. In 2015 is Parijs het decor van twee bloedige aanslagen. Op 7 januari wordt de redactie van het satirische blad Charlie Hebdo bestormd en vallen er 12 slachtoffers, bijna allemaal burgers. Twee dagen later vinden bij een gijzeling van een Joodse supermarkt in Parijs nog eens 4 mensen, allemaal burgers, de dood. Ruim 10 maanden later, op vrijdag de 13e november worden bij verschillende aanslagen 129 mensen, allemaal burgers, gedood. De meeste slachtoffers vallen in de concertzaal Bataclan. Negentachtig, vooral jeugdige concertbezoekers, worden hier neergeschoten. En vorige week, 21 maart 2016, waren daar de aanslagen in Brussel waarbij meer dan 30 slachtoffers vielen, allemaal burgers.

 

Burgers zonder grenzen

Schermafbeelding 2016-03-28 om 15.01.11Wat opvalt aan de rij aanslagen die de eerste 15 jaar van de 21e eeuw West-Europa teisterden, is dat er voornamelijk burgerslachtoffers vielen. De meeste slachtoffers in de tweede helft van de 20e eeuw waren nog gezagsdragers. Voor de daders kwamen de burgers toch te dichtbij, het slachtoffer zou je buurman kunnen zijn. Dit wierp waarschijnlijk een morele drempel op. Vandaag de dag zijn de slachtoffers veel anoniemer. Ook als het zoals in Parijs en Brussel gewoon Fransen en Belgen zijn die de aanslagen plegen, dan zorgen de cultuurverschillen voor genoeg distantie om het slachtoffer anoniem te laten blijven. Net zo anoniem als hun cultuurgenoten die door de westerse drones vanuit het niets worden getroffen.

Alleen al door het hoge percentage burgerslachtoffers komen de recente aanslagen dichterbij. Die burger, dan kan ook jij of ik zijn. Dat gevoel geldt in een land als Nederland wel iets sterker dan in bijvoorbeeld Engeland waar de IRA nog redelijk recent actief was.

En waren België en Frankrijk vroeger nog buitenlanden. Met het wegvallen van de grenzen dankzij Schengen zijn Brussel en Parijs een stuk dichterbij gekomen. We vliegen net zo makkelijk van Zavetem als van Schiphol en voor een vrijgezellenavond is Parijs allang niet meer zo bijzonder.

Een ander belangrijk verschil is de aard van het terrorisme. Zochten de RAF en de Rode Brigades, maar ook de Tamil Tijgers en Tjetsjenen vroeger hun slachtoffers in eigen land of regio. De laatste decennia zijn ook die grenzen gaan vervagen. Het terrorisme zoekt haar slachtoffers in de landen die in hun ogen de veroorzakers van hun ellende zijn. Waren tot ver in de jaren ’80 en ’90 vaak nog alleen de gringo’s uit Verenigde Staten de oorzaak van veel ellende. Na de Golfoorlogen en Afghanistan horen wij Europeanen daar ook bij.

 

Grenzen aan de globalisering

Schermafbeelding 2016-03-28 om 14.59.44De bovengenoemde globalisering heeft wel zijn grenzen. Wanneer er bommen ontploffen in Beiroet, Ankara, Istanbul of Lahore dan is dat toch verder van ons bed. Er komen hier dan geen extra nieuwsberichten, aangepaste Facebook-profielen of protestdemonstraties. Hoe komt dat? Omdat we sneller een concertje pikken in Parijs dan in Beiroet? Omdat we niet het leed van de hele wereld op onze schouders kunnen nemen? Omdat het daar mensen zijn met een ander geloof dan hier in West-Europa? Omdat de Pakistaan, Turk of Libanees toch minder familie is dan de Belg of de Fransman? Ik vrees dat dat laatste zeker een belangrijke rol speelt.

 

Ik ben trouwens wel benieuwd hoe het nu in Zuid-Amerika is. Zijn de West-Europeanen daar nu ook de gringo’s? Ik denk het eigenlijk niet.

 

 

  1. Het betreft hier een beperkte observatie. Ik heb niet gekeken naar de complexe politieke veranderingen tussen 1989 en nu. Ik laat ook de – deels mislukte – integratie van de gastarbeiders in Europa achterwege. Ik probeer het groter te zien. Op het niveau van de globaliserende wereld waarin wij nu leven. Was in 1989 een reis naar Zuid-Amerika nog voor de jeugd met weinig geld en veel tijd. Vandaag gaat men met groot gemak voor een paar weekjes naar de andere kant van de wereld. Dit alles dankzij de toegenomen welvaart. Maar dus wel met een bijzonder prijskaartje.
15
Jul
14

De Tour van 1914. Een eerbetoon in 15 etappes, deel 8

8e etappe Perpignan – Marseille over 370 km (12 juli 1914)

et 8 nieuwsZo halverwege de Tour wordt de situatie in Europa duidelijk spannender. Het Franse Temps meldt dat er een buitengewone militaire activiteit in Oostenrijk-Hongarije heerst. Er wordt melding gemaakt van troepenverplaatsingen van Boedapest naar de Servische grens. Aan de Servische kant ‘wordt eveneens hard gewerkt’ meldt de krant. Een kolom lager valt te lezen dat in datzelfde Boedapest een voormalige secretaris van koning Ferdinand van Bulgarije is opgepakt. Hij wordt verdacht van spionage voor Rusland. Een lang artikel over het gevaar van Japan als opkomende staat op zoek naar grondstoffen voor zijn snel groeiende bevolking en economie, eindigt met de volgende zin: “Gevaarlijker dan de Japanners zijn de twistzoekers en oorlogsstokers in Europa.” Tegelijk lezen we dat de landen van de Triple Entente (Rusland, Frankrijk en Engeland) Servië oproepen krachtiger tegen de anarchistische organisaties op te treden en tevens andere maatregelen te nemen, “Welke de openbare meening in Oostenrijk-Hongarije gerust kunnen stellen,” schrijft de Middelburger Courant op 11 juli. Van een Europese oorlog lijkt nog lang geen sprake. De renners kunnen met een gerust hart noordwaarts fietsen.

De winnaars

8e et octave-lapize-bikeVergeefs zoeken de renners langs de boorden van de Middellandse Zee naar verkoeling. Zelfs het beetje wind dat de renners weten te vangen, versterkt de hitte alleen maar. Verdoofd zoekt het peloton zijn weg naar Marseille. Zelfs een valpartij van leider Philippe Thys zet de anderen niet aan tot demarrages. Een groep van 25 rijdt het velodrome van Marseille binnen. Alsof men over voorkennis beschikt laat men oud-winnaar Octave Lapize deze etappe aan zijn palmares toevoegen. Het is namelijk zijn allerlaatste overwinning. In de top van het algemeen klassement verandert er niks, Thys blijft comfortabel op kop, voor Pelissier en Alavoine.

De verliezers

8e et 180px-Engel,EmileDe grote verliezer van deze dag is Emile Engel. De etappe-winnaar van de rit naar Brest krijgt in de finale ruzie met een official van de Tour. Hij wordt vierde in de uitslag van de etappe en vindt waarschijnlijk dat hij op het podium thuishoort. Het komt tot een handgemeen en Engel wordt gediskwalificeerd. Hoewel Henri Desgrange nog bemiddeld heeft om Engel weer terug te krijgen in de Tour, zien we de Fransman niet meer terug. Hij komt als Emile Georges Engel op 5 april 1889 in Colombes op de wereld. Emile is prof tussen 1911 en 1914 en neemt twee keer deel aan de Ronde van Frankrijk. In 1913 wordt hij verdienstelijk 10e en dit jaar wint hij zijn etappe. Zijn favoriete klassieker was Parijs – Tours. Hij rijdt drie keer top tien en na een 3e plaats in 1910, is hij dit jaar zelfs 2e geworden achter de Zwitser Oscar Egg. Zijn oudere broer Louis is eveneens beroepswielrenner. Als een paar weken na zijn uitsluiting de oorlog uitbreekt, komt hij bij het 72e 8e et 180px-Engel,Emile_OVLinfanterieregiment terecht. Dit regiment is begin september bij de eerste slag om de Marne betrokken. Hier komt de snelle Duitse opmars richting Parijs tot stilstand en kan het von Schlieffenplan de prullenbak in. Tussen 5 en 12 september wordt er ten noordoosten van Parijs zwaar gevochten. Iedereen kent de verhalen van de taxi’s van Parijs die massaal worden ingezet om steeds meer militairen naar het front te vervoeren. Aan beide zijden vallen in een goede week tijd honderdduizenden slachtoffers. Het gevolg is dat de strijd verzandt in een vier jaar durende loopgravenoorlog. Een van de vermisten aan Franse kant is de oud-wielrenner Emile Engel. Op 25 mei 1917 wordt zijn overlijden officieel. Op 10 september 1914 is hij gesneuveld bij het plaatsje Maurupt-Le-Montois.

8e et neffatiEen andere opmerkelijke renner in de Tour is de Tunesiër Ali Neffati. Hij was vooral een opvallende verschijning omdat hij altijd fietste met een fez op. Vorig jaar was hij de allereerste Afrikaan in de Tour. Helaas moest hij toen al in de 4e etappe opgeven. In de eerste Pyreneeën-etappe is hij door een auto van de organisatie aangereden en moet hij eigenlijk de strijd staken. Hij mag twee dagen later toch weer van start. Helaas is dat uitstel van executie. In de etappe langs de Middellandse Zee geeft hij alsnog op. Hoewel hij na de oorlog weer naar Europa komt om te fietsen, rijdt hij nooit meer de Tour de France. Tenminste niet als wielrenner. Hij gaat zich vooral toeleggen op de zesdaagse en stopt in 1930 met fietsen. De tientallen jaren daarna is hij chauffeur voor de tourorganisatie. Op 19 april 1974 komt hij op 79-jarige leeftijd om het leven als hij wordt geschept door een tram.

Ik heb heel veel gehad aan:

de site Renners in de Grote Oorlog

het boek: The Shattered Peloton: The devastating impact of world War I on the Tour de France (Graham Healy)

29
Aug
11

Vader & Dochter

De plaatjes op het digibord beginnen te dansen. Daar heeft Josje altijd last van als haar juf het over geschiedenis heeft. Al die verhalen over veel te lang geleden interesseren haar niets. Haar gedachten dwalen af naar vorige week.

“Josje schiet je op?” roept haar vader onderaan de trap.
“Ja-aa, ik ben bijna klaar. Nog even mijn haar doen.” Ze staat in de badkamer voor de spiegel. Ze weet niet of ze een staart in zal doen of niet. Ze kijkt om zich heen. Omdat ze nergens een elastiekje ziet liggen is de beslissing toch sneller genomen dan normaal. Als ze even later op de fiets zit, baalt ze wel. Ze heeft nu al statisch haar.

“Josje, loop je door, anders missen we de trein,” roept haar vader terwijl hij naar de roltrap loopt.
“Ja-aa, ik kom eraan.” Ze legt het tijdschrift terug en loopt snel de Bruna uit. Heel even weet ze niet waar haar vader is, maar dan ziet ze net nog zijn kale achterhoofd. De rest van zijn lichaam is al bijna beneden. Ze rent hem achterna en ze komt gelijk met hem op het perron aan. De trein is er nog niet.

“Josje, trek je jas aan, we zijn er bijna,” zegt haar vader terwijl hij opstaat en beide jassen uit het bagagerek vist.
“Ja-aa, even deze bladzij uitlezen.” Verstoord kijkt ze op uit haar spannende boek. Haar vader pakt altijd veel te vroeg zijn jas. Meestal staan ze dan veel te lang op het balkon te wachten tot de trein stilstaat. Nu schrikt ze toch wel als de trein plots remt. Ze zijn er eerder dan zij had verwacht. Snel trekt ze haar jas aan. Ze loopt achter haar vader aan naar de uitgang. Op het perron ontdekt ze dat haar boek nog in de trein ligt. Gelukkig blijft de trein nog wel even staan, zodat ze het boek niet kwijt is.

“Josje, kom je mee, dan halen we de volgende metro nog,” roept haar vader terwijl hij met het kaartje naar de klapdeurtjes loopt.
“Ja-aa, ik kom eraan.” Ze snap niets van de haast van haar vader. Iedere vijf minuten komt er wel een metro. Als ze ziet dat haar vader zonder om te kijken door de klapdeurtjes loopt, gaat ze hem toch snel achterna. Daarbij blijft ze met haar jas haken. Een winkelhaak is haar eerste souvenir.

“Josje, kom je mee, dan gaan we naar de Mona Lisa,” zegt haar vader terwijl ze bij het schilderij met een soort van reddingsvlot staan.
“Ja-aa, ik kom eraan.” Geboeid blijft ze nog even naar de drenkelingen kijken. Als een chaotische menselijke piramide proberen ze zwaaiend met stukken kleding de aandacht van voorbijvarende schepen te trekken. Als ze naast zich kijkt, ziet ze dat haar vader al weg is. Als ze hem bij de opvallend kleine Mona Lisa weer tegenkomt, baalt ze dat ze vergeten is op te schrijven hoe het schilderij van daarnet heette.

“Josje, blijf je wel in de buurt?” roept haar vader vanuit de rij voor de Eiffeltoren.
“Ja-aa, ik ga alleen even daar kijken.” Ze wijst naar een kiosk met Eiffeltorens in alle soorten en maten. Ze zou sleutelhangers meenemen voor haar vriendinnen. Als ze terug komt, ziet ze haar vader nergens staan. Ze schrikt als ze een hand op haar schouder voelt.

“Josje, zit je weer te dromen.” Ze schrikt van de stem van juf Lianne.
“Blijf je wel bij de les?”

PS. Het plaatje is uit de prachtige animatiefilm “Father & Daughter” van Michael Dudok de Wit.

PPS. Dit verhaal is eerder gepubliceerd op SchrijfbloQ

25
Jul
11

Tourtweet 19e, 20e en 21e etappe. De favorieten winnen (25 juli 2011)

Bij de foto’s.

Bovenste foto:

Contador ging al op de eerste klim van de dag in de aanval. Andy Schleck en Cadel Evans sprongen mee. Evans was nog niet goed en samen met materiaalpech kwam hij op achterstand over de Telegraphe en Galibier. In de afdaling kwam iedereen echter weer bij elkaar.  Op de flank van de Alpe d’Huez viel voor het eerst deze tour Evans ook aan. Hij kwam niet weg. Dat lukte wel weer Contador. Alleen kwam hij nooit ver voor en verloor hij in de finale van de jonge Fransman Rolland, de uiteindelijke winnaar van de Witte trui. Andy Schleck en Cadel Evans komen tegelijk binnen. Wel eindelijk Voeckler op afstand. Andy nu in het geel, maar met geringe voorsprong op de betere tijdrijder Evans.

NOOT: De vele Nederlandse renners die op achterstand reden, zeiden genoten te hebben van het enthousiaste publiek op de Alpe d’Huez. Zeker in de geheel oranje bocht 7. De strijders vooraan kijken hier waarschijnlijk anders tegenaan. Vaak zagen zij amper waar zij heen moesten rennen en zeker meerennende toeschouwers zouden verboden moeten worden. Terecht gaf Contador een van hen een rechtse directe. Mooi vond ik trouwens de opmerking van de Belgische commentator toen hij op de Galibier Gesink al vroeg zag afhaken: “Het zal lang wachten worden daar in bocht 7!”

Middelste foto:

De broertjes hadden het tijdrit-circuit niet vantevoren verkend. Evans wel door in de Dauphine Libere mee te rijden. Hij wist overal de perfecte lijn te vinden. Nergens verloor hij onnodig snelheid. Halverwege was hij de broertjes Schleck dan ook al ruim gepasseerd. Hij eindigde uiteindelijk als tweede in de tijdrit achter de Duitse specialist Tony Martin. Het geel was die avond voor hem en de voorsprong zo groot dat de laatste etappe zoals bijna altijd een show-etappe zou worden met een sprint op het eind.

Onderste foto:

In de laatste etappe, die eindigde met een aantal rondjes over de Champs Elyssees in Parijs, eindige zoals elke vlakke etappe deze Tour; met een eindsprint. En zoals gebruikelijk werd deze met speels gemak gewonnen door Mark Cavendish die daarmee ook het Groen mee naar huis mocht nemen. Het was trouwens voor het eerst dat hij in Parijs de Groene trui in ontvangst mocht nemen.

Conclusie:

De Tout de France 2011 kreeg de winnaar die velen na de eerste etappes verwachtten: Cadel Evans. De meeste etappes waren zoals verwacht voor supersprinter Cavendish. De Hollanders spelen weer geen rol van betekenis. De beste Nederlander was debutant Rob Ruijgh die favoriet Robert Gesink ruim achter zich liet. Deze korte conclusie zou kunnen duiden op een saaie Tour. Dankzij aanvallen van Andy Schleck en Alberto Contador in de laatste bergetappes was dat het gelukkig niet. volgend jaar weer zo spannend?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

01
Jul
11

TOURtweet bij de foto; Joop 1980 (1 juli 2011)

Bij de foto:

Joop in de gele trui op de Champ Elyssees in 1980. Op de achtergrond een glimmende Dries van Agt, de toenmalige premier van Nederland.




Archief

Tweets