Archive for the 'politiek' Category

28
Mrt
16

Globalisering van het geweld

 

Schermafbeelding 2016-03-28 om 14.54.54Toen ik eind jaren ’80 enkele maanden door Zuid-Amerika trok was het ergste scheldwoord wat je toegeslingerd kon krijgen ‘Gringo’, oftewel Amerikaan. Als ik dan vertelde dat ik uit Nederland kwam, was de glimlach tweeledig. Ik was geen gringo en ik kwam uit het land van Goelit, Ban Basten en natuurlijk Kroiff. Waarom had men zo’n hekel aan Amerikanen? Die bemoeiden zich overal ter wereld met de politieke gang van zaken. Vietnam was weliswaar al enige tijd geleden, maar in een land als Chili was Pinochet nog aan de macht. En iedereen wist of dacht dat de CIA hem daar had neergezet. De enkele ‘gringo’ die ik tegenkwam werd met achterdocht en enige minachting bekeken. Dat was overigens het enige. Hij hoefde niet voor zijn leven te vrezen. Wat is er op dit gebied veranderd tussen toen en nu?

 

West-Europa aan het eind van de 20e eeuw

Schermafbeelding 2016-03-28 om 14.55.59In landen waar groeperingen voor een bepaalde mate van onafhankelijkheid of autonomie streden, was het bijbehorende geweld redelijk lokaal. Als we naar West-Europa kijken, waar in veel landen ‘terroristen’ actief waren – sommige kranten putten zich uit om de huidige hoeveelheid slachtoffers in West-Europa te nuanceren door te wijzen op dit terroristische verleden – dan was dit geweld vaak beperkt tot het land waar het om draaide.

Het beroemdst waren de RAF (Rote Armee Fraktion) in Duitsland, De Rode Brigades in Italië, De ETA in Spanje en de IRA in Noord-Ierland. Al deze organisaties – waar toen overigens nog niet het etiket terroristisch op werd geplakt – waren vooral actief in eigen land en richten zich met name op het gezag daar.

De 48 slachtoffers van de RAF – vooral gezagsdragers – vielen bijna allemaal in Duitsland bij gerichte aanslagen. Een van de uitzonderingen was de Utrechtse agent Kranenburg die bij de arrestatie van het RAF-lid Knut Folkerts dodelijk werd getroffen.

De Rode Brigades maakten in Italië ongeveer 75 slachtoffers, meest gezagsdragers. Een enkele keer kwamen burgers om het leven als bijvoorbeeld een bank werd overvallen om aan geld voor hun acties te komen. De grote uitzondering in Italië was de aanslag in 1980 op het treinstation in Bologna waarbij 85 burgers het leven lieten. Deze aanslag was overigens niet het werk van de Rode Brigades, maar van een extreem rechtse groepering.

In Spanje maakte de ETA fors meer slachtoffers. De meeste aanslagen vonden ook hier in eigen land plaats, met een enkel uitstapje naar Frans Baskenland – maar waren niet altijd gericht op de gezagsdragers. In 1987 bijvoorbeeld kwamen er bij een aanslag op een supermarkt in Barcelona 23 mensen om het leven, voornamelijk burgers. In totaal vielen er in de halve eeuw strijd meer dan 800 dodelijke slachtoffers te betreuren.

Het beroemdst, beruchtst en dodelijkst was in West-Europa de strijd van de katholieke IRA in het door de protestanten geregeerde Noord-Ierland. Tijdens de zogenaamde ‘Troubles’ vielen tot 1998 toen het Goede Vrijdag-akkoord werd gesloten, ongeveer 3500 slachtoffers te betreuren. Niet alle slachtoffers staan overigens op naam van de IRA, dat zijn er ongeveer 1770. De aanslagen van de IRA wijken op het oog erg af van de bovengenoemde groeperingen. Er werden vaker burgers slachtoffer van een bomaanslag. Pubs en restaurants waar militairen kwamen, maar nog meer burgers, waren enkele keren het doelwit. Bijna de helft van de slachtoffers van de IRA – bijna 650 – was burger. En de aanslagen beperkten zich niet tot Noord-Ierland. Regelmatig worden ook de grote Engelse steden opgeschrikt door een aanslag. Al moet wel worden gezegd dat het de IRA natuurlijk ging om afscheiding van Londen en dus hoorde Engeland ook bij de vijand. En de aanslagen gingen soms gepaard van een telefonische waarschuwing vooraf. Een van de weinige uitzonderingen vond ook hier in Nederland plaats. In 1990 werden in Roermond twee Australische toeristen door de IRA vermoord. Later bleek het hier om een misverstand te gaan. De IRA dacht dat het hier om Britse militairen ging, die in Duitsland waren gelegerd en in Roermond sigaretten kwamen kopen.

 

West-Europa in de 21e eeuw

Schermafbeelding 2016-03-28 om 14.57.44In de 21e eeuw verandert het terroristisch geweld. Tweeëneenhalf jaar na 9/11 vinden op 11/03 2004 de aanslagen op de treinen in Madrid plaats. Hierbij vallen 191 slachtoffers, allemaal burgers. Een jaar later is het raak in Londen. Bij aanslagen op de metro en een bus vallen op 7/7 2005 52 slachtoffers, weer allemaal burgers. 22/7 2011 is Noorwegen het toneel van de bloedigste aanslag uit haar geschiedenis. In totaal vallen er 77 slachtoffers – allemaal burgers – waaronder 69 jongeren op het socialistische eiland Utøya. Op 13/12/11 vallen in Luik 5 doden, allemaal burgers, als een terrorist bij een bushalte om zich heen schiet en enkele granaten gooit. Tussen 11/3 en 22/3 2012 vinden bij verschillende schietpartijen in en in de buurt van Toulouse 7 mensen, allemaal burgers, de dood. Op 24/5 2014 vinden 4 mensen – allemaal burgers – de dood bij een schietpartij bij het Joods Museum in Brussel. In 2015 is Parijs het decor van twee bloedige aanslagen. Op 7 januari wordt de redactie van het satirische blad Charlie Hebdo bestormd en vallen er 12 slachtoffers, bijna allemaal burgers. Twee dagen later vinden bij een gijzeling van een Joodse supermarkt in Parijs nog eens 4 mensen, allemaal burgers, de dood. Ruim 10 maanden later, op vrijdag de 13e november worden bij verschillende aanslagen 129 mensen, allemaal burgers, gedood. De meeste slachtoffers vallen in de concertzaal Bataclan. Negentachtig, vooral jeugdige concertbezoekers, worden hier neergeschoten. En vorige week, 21 maart 2016, waren daar de aanslagen in Brussel waarbij meer dan 30 slachtoffers vielen, allemaal burgers.

 

Burgers zonder grenzen

Schermafbeelding 2016-03-28 om 15.01.11Wat opvalt aan de rij aanslagen die de eerste 15 jaar van de 21e eeuw West-Europa teisterden, is dat er voornamelijk burgerslachtoffers vielen. De meeste slachtoffers in de tweede helft van de 20e eeuw waren nog gezagsdragers. Voor de daders kwamen de burgers toch te dichtbij, het slachtoffer zou je buurman kunnen zijn. Dit wierp waarschijnlijk een morele drempel op. Vandaag de dag zijn de slachtoffers veel anoniemer. Ook als het zoals in Parijs en Brussel gewoon Fransen en Belgen zijn die de aanslagen plegen, dan zorgen de cultuurverschillen voor genoeg distantie om het slachtoffer anoniem te laten blijven. Net zo anoniem als hun cultuurgenoten die door de westerse drones vanuit het niets worden getroffen.

Alleen al door het hoge percentage burgerslachtoffers komen de recente aanslagen dichterbij. Die burger, dan kan ook jij of ik zijn. Dat gevoel geldt in een land als Nederland wel iets sterker dan in bijvoorbeeld Engeland waar de IRA nog redelijk recent actief was.

En waren België en Frankrijk vroeger nog buitenlanden. Met het wegvallen van de grenzen dankzij Schengen zijn Brussel en Parijs een stuk dichterbij gekomen. We vliegen net zo makkelijk van Zavetem als van Schiphol en voor een vrijgezellenavond is Parijs allang niet meer zo bijzonder.

Een ander belangrijk verschil is de aard van het terrorisme. Zochten de RAF en de Rode Brigades, maar ook de Tamil Tijgers en Tjetsjenen vroeger hun slachtoffers in eigen land of regio. De laatste decennia zijn ook die grenzen gaan vervagen. Het terrorisme zoekt haar slachtoffers in de landen die in hun ogen de veroorzakers van hun ellende zijn. Waren tot ver in de jaren ’80 en ’90 vaak nog alleen de gringo’s uit Verenigde Staten de oorzaak van veel ellende. Na de Golfoorlogen en Afghanistan horen wij Europeanen daar ook bij.

 

Grenzen aan de globalisering

Schermafbeelding 2016-03-28 om 14.59.44De bovengenoemde globalisering heeft wel zijn grenzen. Wanneer er bommen ontploffen in Beiroet, Ankara, Istanbul of Lahore dan is dat toch verder van ons bed. Er komen hier dan geen extra nieuwsberichten, aangepaste Facebook-profielen of protestdemonstraties. Hoe komt dat? Omdat we sneller een concertje pikken in Parijs dan in Beiroet? Omdat we niet het leed van de hele wereld op onze schouders kunnen nemen? Omdat het daar mensen zijn met een ander geloof dan hier in West-Europa? Omdat de Pakistaan, Turk of Libanees toch minder familie is dan de Belg of de Fransman? Ik vrees dat dat laatste zeker een belangrijke rol speelt.

 

Ik ben trouwens wel benieuwd hoe het nu in Zuid-Amerika is. Zijn de West-Europeanen daar nu ook de gringo’s? Ik denk het eigenlijk niet.

 

 

  1. Het betreft hier een beperkte observatie. Ik heb niet gekeken naar de complexe politieke veranderingen tussen 1989 en nu. Ik laat ook de – deels mislukte – integratie van de gastarbeiders in Europa achterwege. Ik probeer het groter te zien. Op het niveau van de globaliserende wereld waarin wij nu leven. Was in 1989 een reis naar Zuid-Amerika nog voor de jeugd met weinig geld en veel tijd. Vandaag gaat men met groot gemak voor een paar weekjes naar de andere kant van de wereld. Dit alles dankzij de toegenomen welvaart. Maar dus wel met een bijzonder prijskaartje.
05
Mrt
14

Koude Oorlog of wordt de soep niet zo heet gegeten?

de KrimEen poging tot duiding van het conflict rond de Krim. Ik doe dit met mijn beperkte historische kennis, dus wie weet zit ik er helemaal naast. Ik wil het toch delen om het zwartwitte uit de huidige discussie te halen.

Het westelijk deel van Oekraïne was tijdens de Tweede Wereldoorlog lange tijd door de Duitsers bezet. In eerste instantie werd dat door grote delen van de bevolking als positief ervaren. Op deze manier hoopten zij op onafhankelijkheid van Oekraïne los van de Sovjet-Unie. Onder die voorstanders zaten grote groepen die ook de anti-Joodse sentimenten van de Duitsers deelden. Na de oorlog, toen de Sovjet-Unie weer een geheel werd, is in mijn ogen niet goed omgegaan met de verschillende oorlogssentimenten. In met name het westen van Oekraïne woonden nog steeds grote groepen mensen die anti-Moskou, maar ook anti-Joods waren. Misschien waren de anti-Joodse acties van Stalin tijdens de laatste jaren van zijn leven en het Krim-cadeautje van Chroetsjov ook wel bedoeld om deze groepen tevreden te stellen. Er wordt steeds gesteld dat Chroetsjov als Oekraïner dit cadeautje gaf. Weliswaar woonde en werkte deze opvolger van Stalin een groot deel van zijn leven in het oosten van Oekraïne, maar toch was hij Rus van geboorte.

Toen begin jaren ’90 de Sovjet-Unie uiteenviel en Oekraïne onafhankelijk werd, bleef de Krim vanzelfsprekend Oekraïens. Alleen had de Sovjet-Unie hier wel zijn belangrijke Zwarte-Zeevloot en die werd na het uiteenvallen Russisch. Een anomalie was geboren. Sebastopol werd als het ware verhuurd aan de Russen. Zolang er een stabiele, liefst pro-Russische regering in Kiev zetelde was er weinig aan de hand. Tot het moment dat iemand als Janoekovitsj teveel met Moskou ging flirten. Vanaf dat moment kwamen de aloude anti-Moskou sentimenten in het westen van het land steeds meer terug naar boven. Veel van die mensen koesteren ook ultra-rechtse sympathieën. Dit zijn de fascisten waar Poetin het de hele tijd over heeft. Dit geldt niet voor de algehele oppositie, maar is toch een aanzienlijk deel ervan. Ik hoorde hier voor het eerst van toen de eerste massale protesten in Kiev waren geluwd en er op sommige barricaden alleen nog werd geprotesteerd door jonge mannen. Dit zouden volgens de berichten vooral ultra-rechtse jongeren zijn. Vrouwen, kinderen, ouderen maar ook de media waren op deze barricaden niet welkom. Korte tijd later escaleerden deze protesten en vielen de eerste doden. Ik weet niet of ultra-rechts hiervoor helemaal of gedeeltelijk verantwoordelijk is, maar ergens speelt dit volgens mij wel een rol. Een rol waar Poetin nu dankbaar gebruik van maakt door de gehele nieuwe regering fascistisch te noemen.

Neem daarbij het feit dat de oude Sovjet-elite, en Poetin als oud-KGBer en baas van diens opvolger de FSB hoort daar zeker bij, het uiteenvallen van het communistische rijk nooit heeft kunnen verkroppen. Het liefst zien zij alle voormalige Sovjet-republieken weer terugkeren in de schoot van moeder-Moskou. De krampachtige houding t.o.v. de republieken op de Kaukasus en het conflict met Georgië in 2008 zijn daar sprekende voorbeelden van.

Tegelijkertijd weet ook Poetin dat tanks en vliegtuigen vandaag de dag geen middel zijn om de tijd terug te draaien. Moskou zal nooit Sebastopol opgeven, maar zal tegelijkertijd ook niet openlijk de oorlog verklaren aan Oekraïne om de Krim te veroveren. Ten eerste zal hij met krachtige blufpoker de vlootbasis beschermen en mocht er een volksraadpleging komen waarin de meerderheid van de bevolking de Krim graag bij Rusland ziet zal hij daar niet van afzien. Maar de Krim is niet zijn doel – want zo rijk is dit gebied verder ook niet – als de Zwarte Zeevloot maar rustig kan blijven liggen. Ik verwacht dan ook een compromis waarbij er een corridor wordt geschapen tussen Rusland en Sebastopol. Niet voor niets wordt er al gesproken van een brug naar de Krim. Hopelijk wordt dit ook een symbolische brug zodat de wereldwijde Koude Oorlogssentimenten terug de koelkast in kunnen.

13
Sep
12

Het verhaal bij het stemlokaal (#tk2012)

Gisteren (12 september) waren de Tweede Kamerverkiezingen (#tk2012). Stemmen daarvoor konden we overal. In een muziekschool, een basisschool, een kinderboerderij of een bejaardenhuis en zelfs een woonkamer zag ik gisteren voorbijkomen. Ook begreep ik dat kerken niet meer mogen vanwege de objectiviteit. De mentale druk die van boven over de schouders meekijkt?  Hieronder de foto’s van stemlokalen die mij door verschillende tweeps zijn opgestuurd. Ik heb die verscheidenheid proberen te vangen in verhalen van exact 140 tekens. Met dank aan: @alisae4 @hilketol @fzwaan @caro_geurtsen @MCPLangeveld @Dalvoorde @Mouseenco @BerdtvR @kicker2




Archief

Tweets