12
Jan
13

Joan Baez – The Ballad of Sacco & Vanzetti

The Red Scare

LINKS is in de Verenigde Staten een scheldwoord. Wanneer een president daar maatregelen afkondigt waarvoor de VVD zich nog zou schamen, wordt hij al voor ‘Socialist’ uitgescholden. Op het moment dat de wapenlobby in de verdediging schiet worden de Sovjet-Unie, China, Cuba en Venezuela van stal gehaald. Het vrije kapitalisme moet met alle middelen worden verdedigd tegen links. En dat is niet iets van de laatste jaren.

Haymarket-affaire

Na de Eerste Wereldoorlog heerste in de Verenigde Staten voor het eerst ‘The Red Scare’. Het socialisme, het communisme en het anarchisme werden gezien als grote rode vijanden van het vrije Amerika. Maar ook al in de 19e eeuw was het tot confrontaties gekomen met deze stromingen. Beroemd geworden is de Haymarket-affaire uit 1886 in Chicago. Op 1 mei van dat jaar begon een demonstratie voor een 8-urige werkdag en tegen de zogenaamde Zwarte Lijst. Deze officieel niet bestaande lijst circuleerde onder de fabriekseigenaren. Werd je bij een van de fabrieken ontslagen dan kwam je op die Zwarte Lijst en kwam je nergens meer aan de bak. De rustig begonnen demonstraties liepen op 4 mei totaal uit de hand. Een door een onbekende gegooide bom doodde 7 agenten. De politie begon daarna in het wilde weg te vuren op de demonstranten waarbij een tot op heden onbekend aantal doden viel. Het proces om de schuldigen van de bomaanslag te veroordelen was een opmaat voor anderhalve eeuw gerechtelijk gedraai in de VS met als laatste voorbeeld Guantanamo Bay. Zonder bewijs werden enkele vakbondsleiders en bekende anarchisten opgepakt en ter dood veroordeeld. Na wereldwijde protesten was men bereid de doodstraf op te heffen, mits de ‘daders’ hun overtuiging afzwoeren. Enkelen van hen weigerden dat en werden alsnog ter dood gebracht. De echte dader van de aanslag is nooit gevonden. Twee jaar later werd de startdag van de demonstraties, 1 mei, uitgeroepen tot Internationale Dag van de Arbeid.

De eerste ‘Red Scare’

Tijdens de Eerste Wereldoorlog riepen verschillende socialistische organisaties in de VS haar leden op om de oproep voor de dienstplicht te negeren en niet als soldaat naar Europa te gaan. Verschillende postbodes weigerden spullen die met de oorlog te maken hadden te bezorgen. Daarop werden er allerlei onderzoeken naar socialisten en anarchisten ingesteld en vele linkse kranten moesten noodgedwongen de deuren sluiten. Vanwege de Rode Russische Revolutie in 1917 ging dit na de oorlog gewoon door. Dit kwam in een stroomversnelling na een reeks halfgeslaagde en verijdelde bomaanslagen in de zomer van 1919, die aan anarchisten van Italiaanse herkomst werden toegeschreven. Die zomer stond sowieso bol van de sociale onrust in de VS. Het zou dan ook de geschiedenis ingaan als de ‘Rode Zomer van 1919.’ Dit echter niet vanwege de socialistische achtergrond, maar vanwege het vele bloedvergieten aan Afro-Amerikaanse kant. Het racisme in de VS bereikte die zomer een bloedig dieptepunt.

Zondebokken

Er werd dan ook alles aan gedaan om de anarchisten en en passant ook de socialisten en communisten, want dat was in de ogen van kapitalistisch Amerika één pot nat, aan te pakken. Zo werden na een roofoverval op een schoenfabriek in Baintree, Massachusetts op 15 april 1920, waarbij een bewaker werd doodgeschoten, twee Italiaanse anarchisten als verdachten opgepakt. Nicola Sacco en Bartolomeo Vanzetti werden ondanks gebrek aan bewijs vastgehouden en zelfs veroordeeld tot de elektrische stoel. Dit had direct weer een golf van geweld tot gevolg. Zo werd op 16 september 1920 op Wall Street een bom tot ontploffing gebracht. Bij deze ‘Wall Street Bombing’ kwamen 38 mensen om het leven en raakten meer dan 130 mensen zwaargewond. Hoewel er een sterk vermoeden was dat Italiaanse anarchisten achter deze actie zaten, werd er nooit iemand voor veroordeeld. Ook in het buitenland waren de reacties, vooral uit linkse hoek, ongemeend fel. In 1921 ontplofte er een bom bij de Amerikaanse ambassade in Parijs. Een medewerker raakte hierbij gewond. In de jaren daarna ontploften er nog bommen bij ambassades elders in de wereld. Ook de Nederlandse kranten vulden jarenlang hun kolommen met nieuws over Sacco en Vanzetti. Vooral linkse bladen als Voorwaarts en de Tribune staken hun verontwaardiging niet onder stoelen of banken.

Schermafbeelding 2013-01-08 om 12.26.37Schermafbeelding 2013-01-07 om 16.34.36

Bewijs van onschuld?

Zolang de twee Italianen nog niet waren geëxecuteerd probeerde de verdediging hun onschuld te bewijzen. Zo dook er in 1925 een zekere Celestino Madeiros op. Die zat op dat moment in de gevangenis als moordverdachte en bekende daar dat hij betrokken was bij de overval in Baintree. Dit leidde naar de Morelli-bende die een geschiedenis had van overvallen op schoenfabrieken. Bendeleider Joe Morelli leek ook nog eens bijna sprekend op Nicola Sacco. Maar de rechter wilde hier niets van weten. De zaak werd niet eens heropend. Een van de argumenten was dat Madeiros en Sacco samen in de gevangenis de afspraak zouden hebben gemaakt dat de eerste de schuld van Sacco op zich zou nemen omdat hij waarschijnlijk toch wel tot de elektrische stoel zou worden veroordeeld. Ook latere pogingen tot herziening van het proces en verzoeken tot gratie liepen op niets uit. Sacco en Vanzetti waren ook niet bereid om schuld te bekennen om voor strafvermindering in aanmerking te komen. Dat was hun eer te na. Petities ondertekend door beroemdheden als Einstein, Shaw en Dreyfus haalden niets uit. Uiteindelijke werden beide mannen op 23 augustus 1927 kort na elkaar geëxecuteerd. Saillant detail is dat de eerdergenoemde Madeiros tegelijk met beide mannen op de elektrische stoel moest plaatsnemen.

Twee uitersten

In het kader van het grote plaatje neem ik twee ‘hoofdrolspelers’ even apart. Allereerst was daar Luigi Galleani. Zijn anarchistische principe was dat alleen door het gebruik van geweld ‘tirannen’ verdreven konden worden. Direct bij zijn binnenkomst in de VS op veertigjarige leeftijd in 1901 zette hij zich in voor de anarchistische zaak. Hij werd redacteur bij ‘La Questione Sociale’ op dat moment het belangrijkste anarchistische blad. Hij riep op tot stakingen en hield toespraken op bijeenkomsten van stakers. Hij was begiftigd met een scherpe en overtuigende tong. Een volgeling van hem zei eens: “Als je Galleani had horen spreken, wilde je gelijk de straat op om de eerste de beste politieman die je tegenkwam neer te schieten.” In 1903 richtte hij de ‘Cronaca Sovversiva’ (Subversieve Kroniek) op. Een blad dat aan het begin van de ‘Red Scare’ in 1918 verboden zou worden. Ook schreef hij ‘Health is You’ wat niets meer was dan een bommenmaakhandboek. Voor de daad bij het woord zoals een goede anarchist betaamde. Iedereen die voor de ‘goede zaak’ zou sterven was volgens hem een held en een martelaar. In 1919, midden in de zomer van de aanslagen, werd hij het land uitgezet en keerde hij terug naar Italië. Als wraak voor zijn uitzetting pleegden zijn aanhangers nog menig aanslag. Zo was de ‘Wall Street Bombing’ zeer waarschijnlijk van de hand van zijn aanhangers. Zoals ook Sacco en Vanzetti anarchisten uit zijn school waren. De anarchisten die zich de Galleanisten noemden, zouden nog tot 1934 actief blijven.

Aan de andere kant van het spectrum komen we een zekere Webster Thayer tegen. Hij was een echte selfmade Amerikaan. Niet in de schoolbanken, maar door middel van allerlei stages bij advocatenkantoren had hij zich het wetboek eigen gemaakt. In 1917 werd hij benoemd tot opperrechter aan het Hooggerechtshof van zijn geboortestaat Massachusetts. Was hij in zijn jonge jaren nog Democraat, hij was op dat moment al jaren een overtuigd Republikein. In 1920 zei hij in een toespraak voor een zaal vol nieuwe Amerikanen dat het Bolsjewisme en het Anarchisme een bedreiging waren voor Amerika en haar democratie. Ook bestrafte hij ooit een jury omdat die een verdachte niet schuldig had bevonden omdat deze niet de daad bij zijn anarchistische woord had gevoegd. Hij was duidelijk een groot voorstander van censuur om de democratie te beschermen. In zijn ogen waren ook woorden strafbaar. Het was dan ook voor een groot deel zijn verdienste dat Sacco en Vanzetti geen schijn van kans hadden om de elektrische stoel te ontlopen. Dankzij het repressieve optreden van mannen als Webster slaagde men er in de VS in om na 1920 de rust terug te laten keren. Ook al was het een ondemocratische rust, waarbij men letterlijk over lijken ging.

Rehabilitatie?

Vijftig jaar na de executie sprak de gouverneur van Massachusetts, Michael Dukakis*, een proclamatie uit waarin hij zei dat Sacco en Vanzetti een oneerlijk proces en vonnis hadden gekregen. Zij werden weliswaar niet postuum onschuldig verklaard, maar er werd wel gezegd dat er na de dood van de heren veel ontlastend bewijs boven water was gekomen. 23 Augustus 1977 werd uitgeroepen tot Sacco and Vanzetti Memorial Day. Dit was zes jaar na de film die er over de twee Italianen was gemaakt. Ennio Morricone schreef daarvoor de muziek en sommige van de songs werden gezongen door Joan Baez, waaronder dus the Ballad of Sacco and Vanzetti. Een andere nummer uit de film, ook door Joan Baez gezongen, werd in die tijd nog beroemder. ‘Here’s to you’  zou uitgroeien tot het volkslied van de Burgerrechtenbeweging. Voor die tijd waren er trouwens in de voormalige Sovjet-Unie al een bier, een kolchoz en een appartementencomplex naar ze genoemd. In hun geboortedorpen en ook elders in Europa kregen beide ‘Rode Helden’ hun eigen straat.

Oh ja. Na de Tweede Wereldoorlog begon een tweede ‘Red Scare’ met onder andere de heksenjacht van Senator McCarthy op alles wat maar naar communisme rook. Maar daar zal vast ook wel een song over zijn gemaakt, dus komt dat een andere keer aan de orde.

* Michael Dukakis zou in 1988 tevergeefs de strijd aanbinden met George Bush sr. om Ronald Reagan op te volgen als President van Amerika.

Andere songs over Sacco en Vanzetti (iedereen die een van deze songs noemde heb ik ook met de punten beloond):

Woody Guthrie- The Ballads of Sacco & Vanzetti

Georges Moustaki – Marche de Sacco et Vanzetti

Charlie King – Two Good Arms (door Holly Near)

Advertenties

0 Responses to “Joan Baez – The Ballad of Sacco & Vanzetti”



  1. Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: