18
Dec
12

Bergambacht

Rivierduinen en donken

Goedbeschouwd past het poldermodel, in de jaren negentig door de PvdA-voorman Wim Kok vormgegeven tijdens twee paarse kabinetten, goed bij Nederland. Zoeken naar compromissen zodat iedereen tevreden is. Het maaiveld als ijkpunt, zoals dat al eeuwenlang ‘ons’ motto is. Niet erboven uitsteken want anders gaat je kop eraf. De Krimpenerwaard, waar Bergambacht deel van uitmaakt is zo’n typisch Nederlands polderlandschap. Grazige weiden, waar de ondergrond van klei en veen de bevolking nederig lijkt te hebben gemaakt. Maar wat betreft de geboorteplaats van Wim Kok zelf,  Bergambacht is er toch iets geks aan de hand. Heel on-Nederlands steeds een deel van het dorp zijn kop bijna twee meter boven het maaiveld uit. De kerk van Bergambacht en de omliggende bebouwing liggen namelijk op een donk.

Duinen langs de rivier

river dunes canadaTijdens de laatste ijstijd, Nederland werd toen net niet bereikt door het Scandinavische pakijs, heerste hier een toendra-klimaat. De rivieren, de oerversies van de Rijn en de Maas, stroomden soms onstuimig, soms traag door het laagland. Het waren toen nog niet de fraaie meanderende stromen zoals we nu kennen, maar verlegden regelmatig hun loop en in de brede bedding onstond een vlechtwerk van stroompjes. Aan het eind van de ijstijd werd het in Nederland warmer en naam de begroeiing langzaam toe. Omdat een groot deel van de brede rivierbedding een deel van het jaar droog lag had de wind hier vrij spel. Het zand kon nu niet meer over grote afstand worden meegenomen, maar werd iets verderop door de aanwezige begroeiing tegengehouden. Hier ontstonden duintjes die langzaam maar zeker steeds groter werden, de rivierduinen.

Boven het maaiveld

DonkNa de ijstijd veranderde het karakter van Rijn en Maas en werden het meanderende rivieren die alleen nog bij hoog water uit hun bedding braken. Er was geen zand meer voor nieuwe rivierduinen en de aanwezige rivierduinen verdwenen langzaam onder de klei die de rivier afzette na zo’n hoogwaterperiode. Het werd daarbij ook nog een handje geholpen door de veenvorming in grote delen van het rivierengebied. Alleen de allerhoogste rivierduinen slaagden erin het hoofd boven het steeds opschuivende maaiveld te houden. Deze ‘donken’ waren ideale woonplaatsen voor de eerste mensen in dit gebied. Als alles tijdens een hoogwaterperiode weer eens onder water stond, hield men hier droge voeten*. Pas na de komst van de dijken een goede duizend jaar geleden, durfden de mensen ook van hun donk af te komen en op de klei en veengronden te gaan wonen. Veel plaatsnamen verraden deze geschiedenis. Al is het woord berg zoals in Heilegersberg en Bergambacht wel wat overdreven gekozen.

Nog steeds actief

Millingerwaard_LEADEREr is een plek in Nederland waar we nog steeds getuige kunnen zijn van de vorming van rivierduinen. Sinds de Millingerwaard in 1989 aan de natuur is teruggegeven hebben veel zeldzame planten hun verloren plek weer terugveroverd. Sindsdien heeft ook de wind hier vrij spel. Waar verwaaiend zand normaal alleen maar voor overlast zorgt en dus direct wordt beplant, worden hier nog heuse rivierduinen gevormd. Dit gebied iets ten oosten van Nijmegen is dan ook niet alleen uit botanisch, maar ook uit geografisch oogpunt een bezoek meer dan waard.

Even terugkomend op Wim Kok stel ik mij hem voor als jongen van 15, fietsend door de Krimpenerwaard op weg naar de HBS in Gouda. Achteromkijkend ziet hij de kerk van zijn Bergambacht, als symbool van confessioneel Nederland boven de polder uitsteken. Snel draait hij zich weer om, en zet nog wat extra kracht op de pedalen. Hier in zijn polder voelt hij de wind in de rug. 

* Goedbeschouwd is DONK een vreemde naam voor een waterpoloclub.

Advertenties

1 Response to “Bergambacht”


  1. december 21, 2012 om 10:06 am

    Ach ja, Bergambacht. Mijn grootouders startten daar hun huwelijkse leven. Ver, voor mijn tijd. Rest mij slechts de naam van de plaats en foto van een huis, daar ter plekke wat er inmiddels niet meer is. Maar leuk nu over die achtergrond van het gebied te lezen.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: