22
Nov
12

Het Vigeland Park in Oslo

Onvoorbereid kwam ik 20 jaar geleden in Oslo aan. Het was niet meer dan een tussenstop op weg naar Jotunheimen en de Jostedalsbreen. Wandelen en gletsjers en misschien een eeuwenoude Stavkirke, meer had ik na een druk voorjaar niet nodig. Oh ja en als schaatsliefhebber had ik nog een paar bestemmingen op mijn verlanglijstje. Het spiksplinternieuwe Vikingskipet in Hamar, het heilige Bislet en het standbeeld van Oscar Mathisen in datzelfde Oslo. Mathisen werd zeker toen nog beschouwd als de beste Noorse schaatser aller tijden. Elk jaar krijgt de beste schaatser ter wereld een trofee dat naar deze Noorse Jaap Eden is vernoemd.

Op zoek naar zijn beeldje, dat ergens bij het Frogner-park moest staan, stuitte ik op een enorme smeedijzeren poort. Wat mij aantrok was de combinatie van strak en zwierig, het lichte graniet waarin alles was gevat en de obelisk in de verte. Tenminste, dat dacht ik toen nog. Dichterbij komend, werd ik steeds meer omringd door kleine en grote beelden. Ik zag toen ook dat de obelisk een grote zuil was, opgebouwd uit ontelbare krioelende figuren.

Voordat ik daar aankwam liep ik over een brug die aan beide zijden is geflankeerd door bronzen beelden. Om de paar meter staat op de granieten leuning een beeld, voornamelijk van kinderen. Ergens halverwege staat wat misschien wel het bekendste beeld van Vigeland is geworden, ‘Sinnataggen’ oftewel ‘Het Boze Jongetje’. Qua iconisch beeld misschien wel te vergelijken met Manneke Pis in Brussel of de Zeemeermin in Kopenhagen. Ook ik moest er natuurlijk een foto van maken. Langs het beeld naar beneden kijkend zag ik toen een beeld dat nog meer indruk op mij maakte. Op een zuil omgeven door peuters en baby’s, staat daar, helemaal onbeschermd het beeld van een embryo. Zonder de veilige baarmoeder wordt hier de kwetsbaarheid van het leven getoond.

Aan het eind van de brug staat nog een beeld dat toen indruk op mij maakte, maar dat ik anders interpreteerde dan de titel. De ‘Man die speelt met vier kinderen’ zag ik toen als een man die alle moeite doet deze kinderen van zich af te houden. De kinderen niet als het nieuwe leven, maar als rustverstoorders. Waarschijnlijk keek ik er zo tegenaan omdat ik toen zelf nog geen kinderen had. Al vraag ik mij af welke vader vandaag de dag nog de kracht heeft zijn vier kinderen als jongleerballen in de lucht te houden. Al is dat laatste in overdrachtelijke zin misschien wel weer waar. Een moderne vader moet meerdere ballen in de lucht houden om niet alleen op zondag het vlees te snijden. Om ook op andere dagen met zijn kinderen te spelen.

 

Iets verderop staat een grote fontein. Op de rand wordt in 60 bronzen reliëfs de levenscyclus weergegeven. Het begint met een klein jochie dat op de slagtand van een prehistorisch dier staat. Nieuw leven op de eeuwenoude dood. Het eindigt met skeletten die langzaam aan het vergaan zijn. De meeste indruk maakte hier op mij het beeld van een vrouw met opgetrokken benen en het hoofd gebogen op haar biddende handen. Tegenover haar een man die geknield in zijn uitgestrekte armen hun overleden kind vasthoudt. Precies boven het hoofd van de vrouw. Nergens komen leven en dood zo dicht bij elkaar.

De fontein ligt aan de voet van een piramide-achtige heuvel waarop de ‘Monolith’ staat. Het brons maakt hier plaats voor graniet. Al deze beelden zijn gemaakt van zogenaamd Iddefjordsgraniet, een gesteente afkomstig uit het gebied tegen de grens met Zweden, ten zuidoosten van Oslo. Bij het zien van de Monolith bekroop mij een vreemd gevoel. De over elkaar heen liggende lichamen deden mij aan beelden denken die mij zijn bijgebleven aan Duitse concentratiekampen en massaslachtingen zoals bij Babi Jar. De maker had zeker een ander beeld voor ogen, want het eerste model had Vigeland al klaar in 1925 en aan de Monolith is door drie steenhouwers gewerkt tussen 1929 en 1943. Vlak voor het overlijden van Vigeland in dat laatste jaar, werd het voltooid.

Ook op een andere manier komt het werk van Vigeland onbedoeld in contact met de concentratiekampen. Sinds 2007 is in het park het beeld Overrasket, ‘Verwonderd’ te bewonderen. In 1942 maakte Vigeland de gipsen versie. De jonge vrouw die hiervoor model stond was de toen 22-jarige Ruth Maier. Deze Joodse vrouw werd in 1920 niet ver van de Donau in Wenen geboren. Een jaar na de Anschluss van Oostenrijk bij Duitsland slaagde zij er in 1939 naar het toen nog veilige Noorwegen te vluchten. Op 26 november 1942 werd zij samen met honderden andere Noorse Joden tijdens razzia’s opgepakt en met het vrachtschip Donau (!) naar Duitsland gebracht. Op 1 december kwam zij in Auschwitz aan en werd zij direct in de gaskamer vermoord. De dagboeken die zij tussen 1933 en 1942 had geschreven had zij nog aan een goede vriendin kunnen geven. Na vergeefse publicatie in de jaren ’50 raakten de schriften en brieven in de vergetelheid. Na het overlijden van de vriendin in 1995 kwamen ze weer boven water en na jarenlange redactie werden de dagboeken in 2007 uitgegeven. Al snel werd er gesproken van de Noorse Anne Frank.

 

Het Vigelandpark is eigenlijk ontstaan uit een afspraak tussen de stad Oslo en Gustav Vigeland (1869-1943). In 1921 tekende de toen al beroemde beeldhouwer een contract met de stad. Daarin stond dat hij alle werken die Vigeland had gemaakt en nog in zijn bezit had en alles wat hij nog zou gaan maken, zou afstaan aan de stad. In ruil daarvoor kreeg Vigeland de beschikking over een groot atelier en natuurlijk een vergoeding per gemaakt beeld. Daarna stelde de stad een deel van het Frognerpark ter beschikking. Vigeland kon dit naar believen inrichten met zijn beelden. Hij is hier met veel energie en toewijding mee doorgegaan tot aan zijn dood in 1943.

 

Om het beeld van Oscar Mathisen te zien moest ik naar een uithoek van het Frognerpark. Op de hoek van Kirkevejen en Middelthuns gate stond het verscholen onder de bomen, met de rug naar het stadion waar hij een kleine eeuw geleden zijn grootste triomfen vierde. Bij de opening van het Frognerstadion in 1914 reed hij hier met 43.7 gelijk een wereldrecord op de 500 meter. Uit het goede Noorse hout gesneden iemand om niet te vergeten. Net als de kunstwerken van zijn landgenoten Munch en Vigeland.

Advertenties

0 Responses to “Het Vigeland Park in Oslo”



  1. Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: