22
Okt
12

De Peelrandbreuk (Geografie & Historie #1)

13 april 1992, 3.22 uur

Plotseling schrik ik wakker. Mijn bed staat op de stevige poten te trillen. De boekenkast zwaait een paar keer gevaarlijk heen en weer. Ik hoor een boek op de grond vallen. Dit kan niet een vrachtwagen of een trein zijn die langs het huis dendert. Het enige alternatief is een aardbeving. Wetend dat in Nederland aardbevingen nooit zwaarder zijn dan 5.5 op de schaal van Richter ga ik weer liggen. Ik draai mij op mijn zij en val al snel weer in slaap. Als ik de volgende ochtend wakker wordt van de wekkerradio hoor ik op het nieuws dat Limburg vannacht is opgeschrikt door een aardbeving met een kracht van 5.8 op de schaal van Richter. Met het besef dat ik vannacht hier in Utrecht wakker ben geworden van de zwaarste aardbeving uit de Nederlandse geschiedenis stap ik uit bed. Even ril als mijn voeten het koude zeil raken. Dan valt mijn oog op het boek dat vannacht uit de kast is gevallen; “De Rusteloze Aarde.”

De Peelrandbreuk 

De Peelrandbreuk vormt de grens tussen de Centrale Slenk in het westen en de hoger gelegen Peelhorst in het oosten. Grofweg volgt de breuk in noord-noordwestelijke richting de lijn Roermond – Deurne – Uden (Limburg en Noord-Brabant). Langs deze breuk vinden in de ondergrond van tijd tot tijd bewegingen plaats die ervoor zorgen dat de Centrale Slenk steeds iets verder zakt en de Peelhorst stukje bij beetje omhoog komt. Zo’n beweging gaat niet gelijkmatig want dan zou er weinig aan de hand zijn. De twee tegen elkaar schuivende vlakken zijn niet glad, maar juist heel onregelmatig. Lange tijd bewegen de beide vlakken niet en dan plotseling in één keer een groot stuk. Zo ook op 13 april 1992. Deze aardbeving werd veroorzaakt doordat in de buurt van Roermond de Centrale Slenk een paar decimeters  naar beneden zakte ten opzichte van de Peelhorst. Omdat het epicentrum op 17 kilometer diepte lag was de schade relatief gering. Ook al waren in Roermond en omgeving veel schoorstenen naar beneden gekomen en waren er in veel muren scheuren ontstaan. De schok was niet alleen in vrijwel heel Nederland gevoeld, ook in onze buurlanden werd men deze nacht met een schok wakker.

 De wijstgronden

De Peelrandbreuk is op een aantal plaatsen (Annabosch bij Uden, ten zuiden van Deurne bij de Peel) als een opvallende steilrand in het terrein herkenbaar met hoogteverschillen van enkele decimeters tot enkele meters. Ter hoogte van deze steilrand treedt ijzerrijk grondwater uit, dat wordt aangevoerd vanaf de hoger gelegen Peelhorst. Dieper in de ondergrond is de breuklijn dichtgesmeerd met kleiig materiaal en moet het grondwater ‘bovenlangs’ van de horst naar de slenk. Hier wordt echter ter plaatse van de breuk ijzer uit het grondwater vlakbij het oppervlak als een ijzeroerbank afgezet. Door de aanwezigheid van deze ijzeroerbank en de kleiige afzettingen iets dieper in de bodem, stagneert het grondwater op de Peelhorst. De hoger gelegen gronden aan de rand van de Peelhorst, de zogenaamde wijstgronden, zijn daarom natter dan die in de lager gelegen Centrale Slenk. Dit verklaart de aanwezigheid van de Peel iets ten zuidoosten van Deurne.

Advertenties

3 Responses to “De Peelrandbreuk (Geografie & Historie #1)”


  1. oktober 22, 2012 om 11:17 am

    Interessant, deze geografieles. Dit kikkerlandje is zoveel interessanter dan het op het eerste gezicht lijkt. Kom maar op met meer van die lessen.

  2. 3 Alexander Docter
    oktober 23, 2012 om 10:18 am

    Zeker interessant!


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: