30
Jan
12

Brasilia, de nieuwe hoofdstad – Costa, Niemeyer e.a (1960)

 

Brasilia

“Een spiksplinternieuwe hoofdstad midden in de jungle.”

Dat leerde ik ergens eind jaren ’60 op de lagere school. Dat de nieuwe hoofdstad van Brazilië toen spiksplinternieuw was klopte. Alleen is het niet in het tropisch regenwoud gebouwd, maar op een savanneachtige hoogvlakte in de binnenlanden van Brazilië.

Al in de 19e eeuw waren er plannen voor een meer centraal gelegen Braziliaanse hoofdstad. In 1827 werd zelfs de naam Brasilia al genoemd door een adviseur van de toenmalige keizer Dom Pedro II. In 1883 schijnt de Italiaanse heilige Don Bosco een voorspellende droom te hebben gehad. Daarin zag hij een nieuwe futuristische hoofdstad ergens in het midden van Brazilië. In 1892 leidde de Belgische astronoom Louis Cruls een expeditie naar het gebied waar ruim een halve eeuw later Brasilia zou worden gebouwd. Hij deed onder andere onderzoek naar de leefbaarheid in dit gebied. Het was de Braziliaanse president Juscelino Kubitschek die in de jaren ’50 het definitieve initiatief nam tot de bouw. Op 21 april 1960 nam hij officieel de nieuwe hoofdstad in gebruik.

Het is uiteraard bijzonder dat er een nieuwe stad wordt gebouwd, maar het meest bijzondere is toch het feit dat het hier een kunstwerk betreft. Over de vorm en invulling van de stad is zeer goed nagedacht. Het is onder andere goed zichtbaar dat het idee voor de stad ontstond in een tijd dat het massale gebruik van de auto in opkomst was. De gebouwen, die op ruimte afstand van elkaar werden gebouwd werden verbonden door brede wegen. Meerdere personen hebben hun naam verbonden aan Brasilia.

Lucio Costa.

Deze Braziliaanse architect is de bedenker van het grondplan, het Plano Piloto, van de nieuwe hoofdstad. Vanuit de lucht lijkt Brasilia op een vliegtuig. Sommigen zien er een onregelmatig kruis in en weer anderen een libel. Het centrum van het plan werd gevormd door de centrale as, de Eixo Monumental. Hierlangs bevinden zich voornamelijk overheidsgebouwen, het Nationaal Museum en de Kathedraal van Brasilia. Op de vleugels, de Asa Norte en Asa Sul, zijn uiterst regelmatig geordend, grote woonblokken (superquadra’s) gebouwd. Lucio Costa is deels geïnspireerd door Le Corbusier.

Oscar Niemeyer.

Deze leerling en protégé van Costa is de architect van de belangrijkste gebouwen van Brasilia. Ook Oscar Niemeyer werd sterk beïnvloed door de ideeën van Le Corbusier.  Enkele gebouwen die hij ontwierp zijn het Palacio da Alvorado (Paleis van het ochtendgloren), het Nationaal Congres, het Palacio do Planalto, ministeries en de Kathedraal van Brasilia. Het gebouw van het Nationaal congres met zijn twee hoge strakke gebouwen en de laagbouw met de twee halve bollen, heeft wel iets weg van het hoofdgebouw van de Verenigde Naties. Bij het ontwerp van dit laatste gebouw was Niemeyer destijds ook betrokken geweest. Het Palacio da Alvorado ontleent haar naam aan een uitspraak van de initiator van de nieuwe hoofdstad, de Braziliaanse president Juscelino Kubitschek: ‘Que é Brasília, senão a alvorada de um novo dia para o Brasil?’  Wat zoveel betekent als ‘Wat is Brasilia, ware het niet het aanbreken van een nieuwe dag voor Brazilië?’ De Kathedraal van Brasilia is misschien wel het bekendste van de gebouwen die Niemeyer ontwierp. In deze voor kerken bijzondere vorm is een abstracte doornkroon te herkennen. Voor het gebouw staan de vier evangelisten en in de kerk hangen drie engelen aan het plafond.

 

Roberto Burle Marx

Hij is een van de voornaamste landschapsarchitecten die betrokken werd bij de aanleg van Brasilia. Beroemd is zijn watertuin bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

 

 

Sinds 1987 staat de hele stad op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Dit heeft echter ook een nadeel. De leefbaarheid van de stad werd er in de loop van de jaren niet beter op. Veel inwoners verlaten in de weekend de stad en voor alles moet je grote afstanden afleggen. In Brasilia is vrijwel niets op loopafstand.  Plannen om de leefbaarheid te vergroten door grootschaligere verbouwingen worden tegengehouden door de status als Werelderfgoed. Die bepaalt namelijk dat was is, behouden moet blijven. Restaureren ok, verbouwen nee. Het nadeel van een stad als kunstwerk.

Advertenties

0 Responses to “Brasilia, de nieuwe hoofdstad – Costa, Niemeyer e.a (1960)”



  1. Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: