18
Dec
11

Muziek & Geschiedenis: Sketches of Spain – The Nits

De Spaanse Burgeroorlog

De wortels voor de Spaanse Burgeroorlog liggen in 1923. In dat jaar pleegde Miguel Primo de Rivera een coup. De koning van Spanje, Alfons XIII, bleef als een soort marionet op zijn plaats en het land kreeg een eenpartijenstelsel op fascistische grondslag. De koning noemde Primo de Rivera bij een staatsbezoek aan Italië ooit trots ‘mijn Mussolini’. In 1930 werd de kritiek op Primo de Rivera zo groot dat hij aftrad en naar Frankrijk vluchtte. Een collega-generaal nam zijn functie kort over, maar er kwamen toch weer verkiezingen. Bij de gemeenteraadsverkiezing van 1931 wonnen de republikeinen en socialisten de verkiezingen. Half Spanje ging de straat op en eiste het aftreden van de koning, die zij beschouwden als een collaborateur. Zonder troonsafstand te doen, verliet hij kort daarna Spanje en op 14 april 1931 werd de Tweede Spaanse Republiek uitgeroepen.

In de jaren daarna werden de tegenstellingen tussen links en rechts in de Spaanse politiek steeds scherper. De republikeinen en socialisten vormden uiteindelijk de linkse alliantie ‘Frente Popular’ (Volksfront). Aan de andere kant van het politieke spectrum was het vooral het rechtse blok van de CEDA, het ‘nationale contrarevolutionaire front’, gesteund door de Rooms-Katholieke kerk. Afwisselend wonnen beide partijen de verschillende verkiezingen. Vooral links bestond uit verschillende milities. Veel van die milities gebruikten geweld tegen met name de Rooms Katholieke kerk. Dit was met name het leger een doorn in het oog. Op 17 juli 1936 besloten enkele officieren tot een coup, hierbij gesteund door het Spaanse leger in Marokko dat onder leiding stond van Francisco Franco.

Als snel veroverden de rechtse nationalisten grote delen van Spanje. Simpel gezegd was het platteland voor rechts en waren de steden voor links. Na een goede week strijd was het zuiden, westen en noorden van Spanje, met uitzondering van het Baskenland voor de nationalisten en heersten de linkse republikeinen in Catalonië en een gebied grofweg tussen Madrid en Valencia. De nationalisten krijgen in de loop van 1936 steun van Duitsland en Italië, de republikeinen krijgen hulp van de Sovjet-Unie en de zogenaamde Internationale Brigades. Hierin vochten bekende wereldburgers als de Nederlandse schrijver Jef Last, maar ook George Orwell en Ernest Hemmingway. De grootmachten Frankrijk, Groot-Brittannië en de VS hielden zich afzijdig.

Na de eerste schrik, probeerden de republikeinen terrein terug te veroveren. Zoals bij Zaragoza. In de heuvels rond deze stad uit het lied van de Nits, ontstond een loopgravenoorlog waarin lange tijd weinig beweging zat. Dit schrijft George Orwell in ‘Saluut aan Catalonië’ als hij enige tijd aan het front in de buurt van Zaragoza verblijft.

Ik moet trouwens zeggen dat ik de hele tijd dat ik in Spanje was, erg weinig echt vechten heb meegemaakt. Al die tijd gebeurde er niets, nooit gebeurde er iets. Hoe ter wereld kon men een oorlog winnen met zo’n leger?

De daaropvolgende jaren bleven de invloedssferen redelijk stabiel, al golfden de frontlinies soms op en neer. Beide partijen maakten zich in hun gebieden schuldig aan slachtpartijen onder hun tegenstanders. Met name de Republikeinen gingen hier nietsontziend te werk. Het uitroeien van de katholieke kerk werd een formeel doel van de oorlog. Vele geestelijken, maar ook burgers van betere komaf werden zonder proces geëxecuteerd en kerken en kloosters werden platgebrand. Berucht is het bloedbad van Paracuellos Aan de andere kant werd natuurlijk vooral Guernica beroemd.

In de status quo kwam pas verandering na het Verdrag van München. Stalin zag zich steeds meer bedreigd door het oprukkende Duitsland en trok zich terug uit Spanje. Dit betekende het einde van de republikeinen. Zonder de steun van de Sovjet-Unie raakten zij danig verzwakt. Langzaam maar zeker veroverden de nationalisten steeds meer terrein. Op dit kaartje is de situatie van november 1938 te zien. Daarna ging het snel. In januari 1939 viel na zware gevechten Barcelona. In maart was Madrid aan de beurt en een paar weken later claimden de nationalisten de overwinning. De grote afrekening van nationalistische kant kon beginnen. Duizenden republikeinen werden in de daarop volgende jaren vermoord. Een groot aantal ontvluchtte Spanje en nog steeds zijn er meer dan honderdduizend Spanjaarden vermist. De grote leider is Generalissimo Franco.

Franco maakte van Spanje een monarchie zonder Koning. Daarom kon na zijn dood in 1975 de kleinzoon van Alfons XIII, Juan Carlos dan ook redelijk eenvoudig de troon bestijgen. Met als enige nawee de poging van Antonio Tejero om in 1981 het leger terug aan de macht te brengen.

Andere songs:

The Manic Street Preachers – If you tolerate this your children will be next (Met dank aan @Pletspulp, @Ereszet, @Hilketol)

The Clash – Spanish Bombs (Met dank aan @Pletspulp, @leonoreschrijft, @ereszet, @MvdBelt, @Hilketol)

Het album Spain in my Heart met liedjes uit de Spaanse Burgeroorlog (Met dank aan @Fzwaan, @Hilketol)

Phil Ochs – Spanish Civil War Song (met dank aan @Anna21mei)

PS. Hoewel de titel van dit lied lijkt afgeleid van het gelijknamige lied van Miles Davis, heb ik daar geen duidelijke link met de Spaanse Burgeroorlog kunnen ontdekken. Sketches of Spain van Miles Davis is gebasseerd op Concierto de Aranjuez, een concerto voor gitaar en orkest, gecomponeerd door Joaquin Rodrigo in 1939. Hij zal beïnvloed zijn door de Spaanse Burgeroorlog, maar de meeste aspecten in dit stuk zijn van persoonlijke aard.

Advertenties

1 Response to “Muziek & Geschiedenis: Sketches of Spain – The Nits”


  1. december 31, 2011 om 12:41 pm

    Ik ben even niet op twitter enzo geweest. De muziektweet ging echt mis, kon hem niet vinden en zag een reactie van jou, en reageerde daarop. Super suf, sorry, ik ben toch niet zo’n goede ambassadeur als je misschien zo hopen 😉 De Nits vind ik geweldig, al jaren. Een paar jaar geleden traden ze op in Breda, kleine zaal, samen met grote dochter heel dicht bij het toneel. Geweldig, het zijn echte muziekkunstenaars. Mijn dochter, die van hele andere muziek houdt, was helemaal in vervoering…
    Groet van d!


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: