08
Apr
11

Een kunstwerk in 140 tekens: Het Lam Gods – Gebroeders van Eyck (1432)

Zie het Lam Gods, dat de zonden der wereld wegneemt”. Jezus Christus als zoenoffer.

Dit altaarstuk bestaand uit twaalf panelen is de beroemdste weergave van dit tafereel. Het is geschilderd door de broers Hubert en Jan van Eyck.

Vooral het centrale paneel kent iedereen. Daarop wordt ‘Het Lam Gods’ aanbeden door engelen, heilige vrouwen, belijders en kerkvaders. Onder het Lam staat een achthoekige fontein afgebeeld, genoemd “de fontein van het leven”. Voor mij als inwoner van Utrecht is dit paneel nog interessanter. Linksachter het Lam Gods steekt een toren omhoog. Inzoomend is duidelijk te zien dat het hier de Domtoren uit Utrecht betreft. Het is echter onduidelijk of deze er bij de voltooiing in 1432 al op stond. In dat geval is het de oudst bekende weergave van de Domtoren. Sommige deskundigen denken dat de toren er pas in 1550 tijdens een restauratie bij is geschilderd. Voor deze theorie zou het feit pleiten dat de Utrechts schilder Jan van Scorel aan de restauratie heeft meegewerkt. Dat de Domtoren er opstaat is niet geheel onlogisch. De bouw van deze toren was in haar tijd niet onomstreden. Geert Grote schreef in 1374 over de in aanbouw zijnde Dom: ‘… als een tweede toren van Babel, een symbool van trots en verspilling, slechts bedoeld om de ijdelheid te strelen en de bewondering van de bezoekers te wekken.’

Dat het schilderij nog bijna intact in Gent te zien is, is eigenlijk al een klein wonder.

1432: het schilderij is klaar en komt in de St.Janskerk (nu St. Baafskathedraal) te Gent terecht.

1566: Tijdens de protestantse beeldenstorm wordt het altaarstuk in de toren van de kerk verborgen.

1574: Stadsbestuur van Gent wil het altaarstuk aan Elizabeth van engeland schenken.

1794: De Fransen nemen de centrale delen mee naar Parijs

1815: Na Waterloo komen deze panelen terug naar Gent.

1816: De zijpanelen worden verkocht aan de koning van Pruisen.

1822: De rest van het altaarstuk ontsnapt aan een grote brand.

1861: Panelen Adam en Eva worden verkocht aan de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten.

1914: Restanten van het altaarstuk  worden verstopt bij de Duitse inval.

1920: Alle panelen weer herenigd dankzij het Verdrag van Versailles: art 247: Germany undertakes to deliver to Belgium, through the Reparation Commission, within six months of the coming into force of the present Treaty, in order to enable Belgium to reconstitute artistic work: The leaves of the triptych of the Mystic Lamb painted by the Van Eyck brothers, formerly in the Church of St. Bavon at Ghent, now in the Berlin Museum.

1934: De Stoutmoedige Diefte: Twee panelen worden gestolen. Het paneel ‘De Rechtvaardige Rechters’ is nooit teruggevonden.

1940: Na de Duitse inval wordt het altaarstuk naar Pau gebracht.

1942: Het altaarstuk komt in de Linzer Sammlung terecht. De persoonlijke kunstverzameling van Hitler.

1946: Het altaarstuk komt terug naar Gent.

Vooral de ‘Stoutmoedige Diefte’ spreekt nog altijd tot de verbeelding. In 1934 werd in de nacht van 10 op 11 april twee panelen van het altaarstuk; ‘De Rechtvaardige Rechters’ en ‘Johannes de Doper’ gestolen. Het tweede paneel werd snel weer teruggevonden, maar voor ‘De Rechtvaardige Rechters’ werd via een brief een losgeld van 1 miljoen Belgische Franken gevraagd. Onderzoek wees uit dat de brief afkomstig was van ene Arsène Goedertier. Hij was koster in de Sint Gertrudiskerk van Wetteren, tien kilometer ten oosten van Gent. Voordat de koster echter goed ondervraagd kon worden stierf hij. Op zijn sterfbed vertelde hij dat hij wist van het verdwenen paneel zich bevond. “Mijn geweten is rein,” verklaarde hij. “Ik alleen weet waar het paneel van het Lam Gods zich bevindt. Zoek in mijn schrijftafel de groene envelop.” Helaas kon niemand verder iets uit zijn stamelende laatste woorden opmaken.

Er werd daarna overal in Wetteren en Gent naar het paneel gezocht. De St.Gertrudiskerk werd ondersteboven gehaald, een garagevloer werd opengebroken en er werd in een oude waterput in Gent gedregd. Met de losgeldbrieven in de hand probeert ook nog vandaag de dag menig speurneus het raadsel op te lossen. Nog met grote regelmaat verschijnen er boeken die een nieuw licht op de zaak moeten werpen. Er gaan zelfs geruchten dat de Rooms Katholieke kerk zelf achter de diefstal zit en er een verband is die ook in de Da Vinci Code aan de orde kwam.

Het paneel met de Rechtvaardige rechters werd in 1941 voorlopig vervangen door een kopie van de hand van Jef Vanderveken.

n

Advertenties

2 Responses to “Een kunstwerk in 140 tekens: Het Lam Gods – Gebroeders van Eyck (1432)”


  1. 1 Daisy
    april 8, 2011 om 4:43 pm

    Wauw! Wat een prachtig verhaal! Zoveel informatie en zo interessant… Ik heb het niet geraden, helaas, maar dit verhaal maakt alles goed! En ik kan je ook gewoon op google vinden, je bent beroemd hihi!
    Groet ven d!

  2. april 8, 2011 om 10:16 pm

    Beroemd? Dankzij google? of ondanks google?
    Ik ben blij. Met jouw commentaren.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: