01
Apr
11

Een schilderij in 140 tekens: De Schreeuw – Edvard Munch (1893)

Ik zag ‘De Schreeuw’ voor het eerst in 1992. In The National Gallery in London was er een grote overzichtstentoonstelling van Edvard Munch. Ik was eigenlijk vooral verrast door de andere werken van deze Noorse schilder. Want de schreeuw was al langere tijd het ‘Yesterday’ van de schilderkunst. Zelden heb ik zoveel covers van een schilderij gezien. Vorige maand nog gebruikte Greenpeace het in hun protest tegen kernenergie in Borssele. Maar voor 1992 werd het schilderij ook al veelvuldig gebruikt in cartoons, vervangen door Mickey Mouse of de Simpsons, veranderd in een doolhof, omgevormd tot nieuwe kunstvorm, gebruikt als zelfportret van andere schilders of door bekende of onbekende schilders op een andere manier aangepast. Op een gegeven moment was er zelfs een opblaasschreeuw en het zou mij niet verbazen als er iemand een boek heeft geschreven met de titel; ‘De Zen van De Schreeuw’.

Munch heeft verschillende versies van ‘De Schreeuw’ (1893) gemaakt. Dat is maar goed ook, want het schilderij is niet alleen geliefd als cover, maar ook als buit bij diefstallen. Twee daarvan herinnert iedereen zich nog. In 1994, op de openingsdag van de Olympische Winterspelen in Lillehammer, werd in Oslo een versie van het schilderij uit de National Gallery gestolen. De dieven lieten een briefje achter met de notitie; “Bedankt voor de slechte beveiliging!” Dankzij een undercoveroperatie samen met de Britse politie werd het schilderij een paar maanden later onbeschadigd teruggevonden. Nog spectaculairder was de diefstal op klaarlichte dag in 2004. Op foto’s van een voorbijganger in de buurt van het Munch-museum in Oslo was voor de hele wereld zichtbaar hoe de dieven met een andere versie van ‘De Schreeuw’ en een andere Munch onder hun arm naar buiten liepen. Lange tijd was er de angst dat de schilderijen waren verbrand. Twee jaar later werden de schilderijen alsnog teruggevonden. Ze waren wel beschadigd (o.a waterschade!)

Eigenlijk gaat het schilderij niet om de schreeuw van de man (of vrouw), maar om de schreeuw van de natuur. Munch was zo onder de indruk van de vuurrode zonsondergang dat dit eigenlijk het onderwerp is. Sommige wetenschappers zijn ervan overtuigd dat de rode lucht het gevolg was van de uitbarsting van de Krakatau in 1883. De enorme hoeveelheid as die de vulkaan uitbraakte, zorgde wereldwijd inderdaad voor prachtige rode zonsondergangen. Het is echter onwaarschijnlijk dat Munch dit in 1893 zo nog gezien heeft. Misschien werd de rode hemel hem weer in herinnering gebracht door Alfred Lord Tennyson. In zijn gedicht St. Telemachus uit 1892 waarin hij terugdacht aan de gevolgen van de uitbarsting van de Krakatau, schrijft hij het volgende:

Had the fierce ashes of some fiery peak

Been hurl’d so high they ranged around the globe?

For day by day, thro many a blood-red eve,…

The wrathful sunset glared…

 

Advertenties

2 Responses to “Een schilderij in 140 tekens: De Schreeuw – Edvard Munch (1893)”


  1. 1 Daisy
    april 4, 2011 om 12:25 pm

    Nog een late reactie op dit verhaal, ik kan het niet laten…
    Ik heb hem niet in het echt gezien, maar inderdaad ook in heel veel verschillende variaties.
    Toch doet het me wel wat, dit schilderij. Ik heb er nooit een schreeuw in gezien, maar eerder wanhoop. Je verhaal zou dus best kunnen kloppen.
    Groet van d!


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: