18
Mrt
11

Een schilderij in 140 tekens: De Aardappeleters – Vincent van Gogh (1885)

Toen ik van de lagere school kwam kende ik twee Nederlandse schilderijen. Natuurlijk ‘De Nachtwacht’ van Rembrandt en ‘De Aardappeleters’ van Vincent van Gogh. Niet dat ik een van deze schilderijen toen al in het echt had gezien. Ik kende de plaatjes. Gelukkig heb ik de schade later ingehaald. Zo heb ik ooit een stukje geschreven om de sfeer te schetsen tijdens het schilderen van de aardappeleters.

“Met z’n allen gaan ze de hut binnen. Op tafel staat een grote pan aardappels. In de hoek staat Vincent naar de tafel te kijken.

“Vrouw de Groot, gaat u daar zitten?” Zegt hij.

“Hendrikus, jij naast je moeder.”

“Gordina jij daarnaast en Pieter helemaal links.”

“Zullen we eerst onze handen even wassen?” vraagt Gordina.

“Nee, ik wil jullie schilderen als echte noeste werkers.”

“En ik dan?” fluistert het meisje.

Het is even stil.

“Wil jij ook op het schilderij?” vraagt Vincent.

“Ja, graag,” antwoordt ze.

“Ga jij dan maar hier vooraan zitten.”

“Met mijn rug naar u toe?”

“Ja. Maar dan ziet gelukkig ook niemand je bleke gezichtje.”

Ze is een beetje teleurgesteld. Maar tegelijk ook vereerd. Ze komt op een schilderij van Vincent van Gogh. Ze hoopt wel dat ze geen aardappels hoeft te eten. Die vindt ze zo vies!”

Van Gogh schildert ‘De Aardappeleters’ als hij in Nuenen woont. Hij is daar in december 1883 komen wonen. Eerst bij zijn ouders in de pastorie. Over zijn komst schrijft hij het volgende aan zijn broer Theo: “Ik gevoel hoe Pa en Moe instinktmatig (ik zeg niet verstandig) denken over mij. Er is een soortgelijk opzien tegen mij in huis te nemen als er zou wezen om een grooten ruigen hond in huis te hebben.”

Toch voelt hij zich er al snel thuis en ziet hij een toekomst voor zichzelf als schilder van het Brabantse boerenleven. Omdat het atelier bij zijn ouders veel te klein is om modellen te ontvangen, gaat hij op zoek naar eigen woonruimte. Dankzij de geldelijke steun van Theo lukt dit en Vincent stort zich op het schilderen en tekenen van ‘Koppen uit het volk.’ In maart 1885 komt zijn vader te overlijden. Kort daarna voltooit hij ‘De Aardappeleters,’ door hemzelf steevast ‘Het schilderij’ genoemd. Hij stuurt het schilderij uiteindelijk naar Parijs en krijgt daar als kritiek dat het eigenlijk een te donker werk is. Teveel groen en koperachtige kleuren. Hij heeft zich die kritiek, zoals we allemaal weten aangetrokken.

Na zijn vertrek uit Nuenen in 1885, vooral wegens een gebrek aan modellen, komt hij via Antwerpen en Parijs in de Provence terecht. Daar zijn de lichte en frisse kleuren in zijn schilderijen terechtgekomen, die hem uiteindelijk internationale roem brengen.

De Aardappeleters heeft hij echter nooit verloochend. “Wat ik van mijn eigen werk denk is dat het schilderij van de boeren die aardappels eten wat ik in Nuenen maakte apres tout het beste is wat ik maakte,” schrijft hij ergens in een brief aan zijn zus Willemijn. Zelfs in 1890 loopt hij met het plan rond om er een nieuwe versie van te maken. Het blijft bij enkele schetsen. Het origineel hangt in het Van Goghmuseum in Amsterdam.

PS. Er is altijd verbazing geweest over het tafereel zelf. Het was in die tijd erg ongebruikelijk om tijdens het eten ook koffie te drinken. Dit bewijst dat Van Gogh weliswaar schetsen maakte, maar ook veel uit het hoofd schilderde en dus zijn fantasie ook het werk liet doen.

Advertenties

3 Responses to “Een schilderij in 140 tekens: De Aardappeleters – Vincent van Gogh (1885)”


  1. 1 Daisy
    maart 18, 2011 om 10:53 am

    Ik heb ‘het schilderij’ zien hangen in het Kröller Müller museum, jaren geleden. Het maakt een onwisbare indruk op me, de kleuren, de grote van het doek en het tafereel. Ik ‘voelde’ het eigenlijk, anders kan ik het niet omschrijven.

    Zo anders bij de Mona Lisa, wat ik een grote teleurstelling vond, te klein, verkeerde plek in het museum…geen gevoel.
    Groet van d!

  2. maart 18, 2011 om 1:59 pm

    In Kroller-Muller hangt een vroegere versie.
    Inderdaad ook heel erg fraai.

    Dat is het grote nadeel van de Mona Lisa.
    Het komt volgens mij pas echt tot zijn recht in een klein compact zaaltje.
    Intimiteit komt echter in conflict met de horden buitenlanders die het schilderij willen zien.
    Erg jammer.

  3. juni 3, 2013 om 11:18 am

    via EELT hebben we het nu “live”gespeeld 😉
    “de Aardappeleters” in vincents vroegere tekenlokaal in Tilburg

    we zijn IN het schilderij gekropen en het is erg goed gelukt de sfeer neer te zetten d.m.v. zijn dagboek notities.Heel bijzonder geweest!

    groet,
    pascale hopstaken


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: