04
Mrt
11

Een schilderij in 140 tekens: De fusillering van de opstandelingen van 3 mei 1808 – Francisco de Goya (1814)

Toen ik vorige week Guernica uitkoos, moest ik onwillekeurig aan dit schilderij denken. Ik heb deze aanklacht van Francisco de Goya op dezelfde dag gezien als de aanklacht van Picasso. Toen stond ik er niet zo bij stil, maar beide schilderijen wilden iets bereiken. Dit schilderij van Goya maakt deel uit van een reeks etsen en schilderijen bekend geworden onder de titel: ‘De Verschrikkingen van de Oorlog’. Hij maakte deze werken tussen 1810 en 1820. Ze verwijzen echter naar 1808. In maart van dat jaar vielen de troepen van Napoleon het Spaanse schiereiland binnen. Op 2 mei vond in Madrid een grote opstand plaats. Een scène hieruit is in 1814 door Goya op het doek gezet en is onlosmakelijk verbonden met het schilderij van deze week. In de nacht van twee op drie mei werden de opstandelingen door de Franse soldaten geexecuteerd. Dit is op een dramatische manier door Goya in beeld gebracht.

Onvergetelijk is de centrale figuur. Met zijn spierwitte blouse en gele broek staat hij met opgeheven handen in het volle licht van een grote lamp. Deze lamp is als een onneembare barrière opgesteld tussen de Franse soldaten en de opstandelingen. Als we goed naar zijn gezicht kijken zien we vooral wanhoop. Alsof hij vraagt; “komt het ooit nog goed met ons mooie land?’ Links van hem liggen de reeds gefusilleerden. Aan zijn zijde probeert een monnik tevergeefs knielend vergeving te krijgen voor de man met de witte blouse en zijn metgezellen. Voor de rest is het angst en ontreddering op de gezichten van de Spanjaarden. Aan de andere kant staan de Franse soldaten die met hun geweren die meedogenloos het licht in prikken. We zien geen gezichten. Eigenlijk zien we ook geen individuen. Op deze manier geschilderd is het een groot, massief moordend monster.

Kijkend naar dit schilderij van Goya en het schilderij van hem dat de gebeurtenissen van een dag eerder beschrijft, zien we een groot verschil. Een klassiek ‘gebeurtenisschilderij’ tegenover een modern ‘gevoelsschilderij’. Door veel kunsthistorici wordt dit wel het eerste moderne schilderij genoemd. Het is ook overduidelijk dat in latere periodes schilders als Manet en Picasso zich hebben laten inspireren door dit schilderij.

Toen Goya zijn aanklacht schilderde was de rol van Napoleon in Europa uitgespeeld (alleen Waterloo moest dat nog bevestigen) en lag er eindelijk vrede in het verschiet. Door de mensheid te herinneren aan de gruwelijkheden van de oorlog hoopte Goya dat deze nooit meer zouden voorkomen. Helaas kwamen er na Waterloo ook nog Verdun en Auschwitz. Ook die gruwelijkheden zijn op vele manieren vereeuwigd. De recente geschiedenis leert ons dat die aanklachten al snel veranderen in abstractie. In mooie kunstwerken die beoordeeld worden om hun schoonheid en niet om hun boodschap. Zoals ook het moorden in Vietnam en Irak  moderne schilderingen opleverde als ‘Apocolyps Now’ en ‘The Hurt Locker.’ Een les zal het niet opleveren, hooguit mooie cinema.

Advertenties

3 Responses to “Een schilderij in 140 tekens: De fusillering van de opstandelingen van 3 mei 1808 – Francisco de Goya (1814)”


  1. 1 Daisy
    maart 5, 2011 om 11:12 am

    Ik heb dit schilderij nog niet eerder gezien, Ik hou niet echt van dit soort schilderijen. Maar hoe je het beschrijft doet het me toch wat. Het helpt als mensen vertellen hoe ze schilderijen ervaren, dan krijgt het meer diepte en verbeelding. Dus dank je voor dit inzicht.
    Groet van d!

  2. maart 6, 2011 om 5:17 pm

    Dankjewel Daisy.
    fijn dat je het zo leest.
    Volgende week een vrolijker schilderij.

  3. oktober 5, 2015 om 8:55 am

    Als voorbeeld, als voorbeeld, als voorbeeld………..en nog steeds pikt niemand het op……..


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


Archief

Tweets


%d bloggers liken dit: