The Foggy Dew – o.a Sinead O’Connor & The Chieftains

The Foggy Dew

As down the glen one Easter morn to a city fair rode I 

There Armed lines of marching men in squadrons passed me by 

No fife did hum nor battle drum did sound it’s dread tatoo 

But the Angelus bell o’er the Liffey swell rang out through the foggy dew 

Right proudly high over Dublin Town they hung out the flag of war 

‘Twas better to die ‘neath an Irish sky than at Sulva or Sud El Bar 

And from the plains of Royal Meath strong men came hurrying through 

While Britannia’s Huns, with their long range guns sailed in through the foggy dew 

‘Twas Britannia bade our Wild Geese go that small nations might be free 

But their lonely graves are by Sulva’s waves or the shore of the Great North Sea 

Oh, had they died by Pearse’s side or fought with Cathal Brugha 

Their names we will keep where the fenians sleep ‘neath the shroud of the foggy dew 

But the bravest fell, and the requiem bell rang mournfully and clear 

For those who died that Eastertide in the springing of the year 

And the world did gaze, in deep amaze, at those fearless men, but few 

Who bore the fight that freedom’s light might shine through the foggy dew 

Ah, back through the glen I rode again and my heart with grief was sore 

For I parted then with valiant men whom I never shall see more 

But to and fro in my dreams I go and I’d kneel and pray for you, 

For slavery fled, O glorious dead, When you fell in the foggy dew.

 DE PAASOPSTAND

Ierland is het meest katholieke land van West-Europa. Dat zien we helaas ook terug in hun bloedige geschiedenis waarin katholieke feestdagen figureren. Bloody Sunday is misschien wel het beroemdst. Ierland heeft er maar liefst drie van. Het keerpunt in haar geschiedenis heeft dan ook de mooiste naam van allemaal, de Paasopstand.

De strijd voor onafhankelijkheid van het groene, katholieke eiland, dat al eeuwen duurde bereikte een voorlopig hoogtepunt tijdens Pasen 1916. De Ieren zien deze opstand graag als een heroïsche strijd tegen de bezetter. Volgen veel historici was er geen sprake van een revolutie maar van een bloedoffer. Een mooiere parallel is haast niet denkbaar op Pasen.

De Paasopstand was op voorhand tot mislukken gedoemd. Op tweede paasdag, 24 april 1916 bezetten de aanhangers van twee groepen Ierse rebellen terwijl de klok het angelus luidde, belangrijke plekken in het centrum van Dublin. Het ging hier om ongeveer 800 man van de Irish Volunteers onder leiding van Patrick Pearse en onder andere Cathal Brugha aangevuld met 250 man van het Irish Citizen Army van James Connoly en nog eens 200 vrouwelijke leden van Cumann na mBan. Vanuit hun hoofdkwartier, het Hoofdpostkantoor (GPO) riepen zij in de Proclamation de onafhankelijke Ierse Republiek uit.

Het antwoord van de Britten was duidelijk. Hoewel de loopgravenoorlog in Noord-Frankrijk en België in volle gang was, werden bijna 5000 militairen naar Dublin gestuurd. Gesteund door 1000 agenten werd de opstand met geweld neergeslagen. Mitrailleurs, geschut op gepantserde wagens en gewoon geweervuur, ook nog een geholpen door vuursteun vanaf Britse oorlogsbodems op de Ierse Zee, bestookten de opstandelingen in het Hoofdpostkantoor onophoudelijk. Een kleine week en honderden doden later was de opstand dan ook al ten einde. De hoofdrolspelers kwamen voor de krijgsraad en werden in mei van hetzelfde jaar al geexecuteerd. Een van de weinige leiders die het vuurpeloton bespaard was gebleven was Eamon de Valera. Hij had het geluk dat hij officieel een Amerikaans staatsburger was. Om de relatie met de VS niet te schaden, Groot-Brittannië hoopte op deelname van haar voormalige kolonie aan de Eerste Wereldoorlog, werd zijn doodstraf omgezet in een levenslange gevangenisstraf. Al in 1917 kwam hij vrij.

De Valera werd leider van Sinn Fein. Deze van oorsprong monarchistische partij was omgevormd in een republikeinse partij omdat na de mislukte Paasopstand veel opstandelingen lid werden van de partij. Van de oude Sinn Fein was weinig meer over. Deze ‘nieuwe’ Sinn Fein won ik 1918 met overmacht de verkiezingen en de Valera richtte een Iers parlement, Dail Eirann op. Toen deze in 1919 illegaal werd verklaard door de Britten begon de Ierse Burgeroorlog. Dit ontaardde in een meedogenloze oog-om-oog en tand-om-tand strijd. Elke actie van de Ieren werd gewroken door de Britten. Zij hadden daarvoor speciale troepen, The-Black-and-Tans naar Ierland gestuurd. Berucht geworden is Bloody Sunday op 21 november 1920.

De Ieren onder leiding van Michael Collins, die de plaatsvervangend bevelhebber was van de Ieren omdat de Valera in de VS was om geld voor de strijd in te zamelen, doodden die dag 14 Britten. Als wraakactie trokken de Black-and-Tans naar Croke Park. Tijdens de Gaelic Football wedstrijd die bezig was, vuurden zij op spelers en publiek. Een speler, Michael Hogan en dertien toeschouwers vonden de dood. Meedere Bloody Sundays zouden nog volgen in Ierland.

In 1921 werd er een bestand gesloten. In plaats van zelf naar Londen te gaan, stuurde De Valera zijn rechterhand Michael Collins om te onderhandelen over autonomie en onafhankelijkheid. Het resultaat was een verdeeld Ierland. Het zuidelijke deel werd eerst een Vrijstaat (en pas veel later de Republiek Ierland (1949)). Het noordelijke deel (Ulster) bleef onderdeel van het Verenigd Koninkrijk. Sinn Fein raakte hierdoor zo verdeeld dat er een afsplitsing plaatsvond. Michael Collins werd al een verrader in een hinderlaag vermoord. De afgesplitste partij, Fainna Fail onder leiding van de Valera is sindsdien de leidende partij in Ierland. In beide Ierlanden (Vrijstaat en Republiek) was De Valera korte en langere tijd president. Sinn Fein werd een onbetekenende partij en kwam pas weer in beeld tijdens de ‘Troubles’ in Noord-Ierland als vermeende politieke tak van de IRA. Uit de nalatenschap van Michael Collins zou in 1933 de tweede politieke partij van Ierland, Fine Gail worden opgericht.

Er is gelukkig ook een katholieke feestdag met een positieve annotatie in de Ierse geschiedenis. Op 10 april 1998 werd het Goede Vrijdag-akkoord gesloten. Een staakt het vuren van de strijdende partijen in Noord-Ierland dat een einde moest maken aan eeuwen strijd. De IRA en ook Sinn Fein zouden vanaf dat moment trachten via onderhandelen het Zuiden en het Noorden te herenigen.

Met dank aan @RobStolze voor de keuze van Foggy Dew.

Andere songs over de Paasopstand:

Rebel Heart – The Corrs (dank aan velen)

The Boys of the Old Brigade – Wolf Tones 

Oro Se Do Bheatha Bhaile - Sinead O’Conner, (dank aan @rjkoopmans)

Rifles of the I.R.A. – Wolfe Tones. (dank aan @rjkoopmans)

Black 47 – The Big Fellah (dank aan @deereszet)

Michael Collins – Wolfe Tones (dank aan @deereszet)

Andere versies van Foggy Dew:

Dubliners, Clancy Brothers, Wolfe Tones en Luke Kelly

Het Tapijt van Bayeux (± 1070)

Tapijt van Bayeux

1997. Het is nog winter en kraakhelder. Van de haven fietsen wij over Terschelling naar de boerderij waar wij met enkele vrienden het weekend zullen doorbrengen. De waddeneilanden zijn in ons vrijwel overal overbelichte land de plek om naar de sterren te kijken. Tijdens de fietstocht kijk ik dan ook geregeld omhoog. Ik ben verbaasd als ik een ster zie met ‘iets eraan’. Even twijfel ik aan mijn bril, maar als ik mijn reisgenoten op de ster attent maak, weet één van hen mij te melden dat dit de komeet van Hale-Bopp is. Die ochtend heeft er een uitgebreid artikel in de krant over gestaan. Maandenlang kijk is elke heldere avond omhoog. De ster met ‘iets eraan’ is een vertrouwd beeld geworden.

Een paar maanden later loop ik met diezelfde vrienden langs het immense tapijt van Bayeux. In eerste instantie vond ik de hoogte wel iets tegenvallen. In mijn gedachten was het tapijt meters hoog, maar het is vooral de lengte van 70 meter die het imposant maakt. Het tapijt verhaalt in allemaal kleine vertellingen het grote verhaal van de verovering van Engeland door Willem de Veroveraar in 1066. Halverwege is er duidelijk een ‘ster met een staart’ zichtbaar. Dit is vrijwel zeker de ‘Komeet van Halley, waarvan later is komen vast te staan dat deze elke 76 jaar terugkeert.* In die tijd werden kometen gezien als slechte voortekens. Natuurrampen, hongersnoden en onrust werden vaak toegeschreven aan de staartster die kort daarvoor aan de hemel was verschenen. In dit geval was er ook sprake van een slecht voorteken, voor de Engelsen tenminste. Het zou de laatste keer worden dat een invasie van de Britse eilanden succes had.**

Het tapijt is waarschijnlijk vrij kort na de verovering van Engeland vervaardigd. Sommige bronnen noemen de hofhouding rond bisschop Odo. De halfbroer van William was graaf van Kent en regeerde in naam van William als deze niet in het land was. Anderen spreken van Koningin Mathilda, de vrouw van William. In Frankrijk staat het tapijt ook wel bekend als ‘La Tapisserie de la Reine Mathilde.’ Hoe dan ook zullen beiden niet zelf met de gekleurde wol in de weer zijn geweest. In beide gevallen zijn het vast en zeker kundige handwerkslieden geweest waarvan de namen voor altijd in de mist van de cultuurhistorie verborgen zullen blijven.

In de eeuwen daarna lag het tapijt meestal keurig opgeborgen om af en toe te worden tentoongesteld. Tijdens de jaren na de Franse Revolutie van 1789 dreigde het verloren te gaan toen het door het volk werd gebruikt als kleed om militaire wagens mee af te dekken. Later gebruikte Napoleon het nog als propagandamiddel bij zijn geplande invasie van Engeland. Toen hij daarvan afzag, keerde het tapijt terug naar Bayeux. In de Tweede Wereldoorlog was het weliswaar veilig opgeborgen, maar vlak voor de bevrijding van Parijs wilde Himmler het tapijt nog veilig opbergen door het naar Berlijn te brengen. Gelukkig is dat nooit gebeurd. Eind 1945 is het na een korte tentoonstelling in het Louvre teruggekeerd naar Bayeux. Daar hangt het sindsdien in het Musée de la Tapisserie de Bayeux.

* Mark Twain werd geboren twee weken nadat de komeet van Halley in november 1835 was verschenen. Later zou hij zeggen dat hij teleurgesteld zou zijn als hij niet tegelijk met de Komeet van Halley de aarde zou verlaten, want hij was ook met haar gekomen. Op 21 april 1910, een dag voordat de komeet dat jaar de aarde het dichtst genaderd zou zijn, overleed Mark Twain aan een hartaanval.

** Volgens sommige puristen is de tocht van Willem III in 1688 naar Engeland de laatste echt geslaagde invasie. Dankzij de ‘Glorious Revolution’ werd ‘onze’ stadhouder Willem III koning van Engeland, Schotland en Ierland, nadat hij koning Jacobus had verjaagd.

PS. hieronder een leuk filmpje. Met dank aan @Touaregtweet

De Burgers van Calais – Auguste Rodin (1888) Kunsttweet 17

Een van de eerste beelden dat ik ging waarderen als kunstwerk was een beeld van de naamgever van mijn middelbare school. Dit niet zo grote beeld stond daar op een sokkel in de hal van het A. Roland Holst Collega in Hilversum. Ik kwam er pas jaren later achter dat het een beeld was van Charlotte van Pallandt. Dezelfde beeldhouwster die ook het beroemde beeld van Koningin Wilhelmina heeft gemaakt. Het gerucht gaat dat zij ook les heeft gegeven aan de jonge Prinses Beatrix. Dat zou dan weer terug te zien zijn in haar beeld ‘Jantje Beton’. Zei het heel vaag. Wat mij vooral aansprak in het beeld, was de ruwheid, de abstractie.

Diezelfde abstractie spreekt mij ook zo aan in sommige beelden van de Franse beeldhouwer Auguste Rodin. Zijn werk behoort weliswaar tot het impressionisme, maar valt op door het onregelmatige oppervlak en vertoont daardoor in mijn ogen gelijkenis met dat beeld van Charlotte van Pallandt. Iedereen kent natuurlijk De Denker. Het beeld waarvan de Larense versie uit het Singer-museum een aantal jaren geleden na een korte diefstal zo enorm werd toegetakeld. Daaruit bleek maar weer dat Economie en Kunst op gespannen voet met elkaar staan. De stijgende prijs van brons was de aanleiding dat in korte tijd overal in Nederland beelden van hun sokkel werden getrokken. Veel niet teruggevonden beelden zijn waarschijnlijk jammerlijk in een smeltoven geëindigd. Daartussen ook beelden van koper en andere metalen. Want de kennis van metalen wilde nog wel eens tekort schieten. Het voert wat ver om diezelfde spanning tussen Kunst en Economie nu ook terug te zien in het huidige politieke klimaat. Omdat er geld moet worden verdiend om uit de crisis te komen, is er dus geen plaats voor kunst?

Toen ik in 5VWO zat van het bovengenoemde ARHC gingen wij op werkweek naar London. Na een bezoek aan The Houses of Parliament liep ik samen met een klasgenoot naar de oever van de Theems. Daar zag ik plotseling een beeldengroep staan die direct mijn interesse had. In eerste instantie door de vorm. Het leed, waar ik pas veel later over zou lezen, droop van de lichamen af. “De Burghers of Calais” stond er op de sokkel. Eerste snapte ik totaal niet hoe een beeld met inwoners van Calais in een Londens park terecht was gekomen. De geschiedenis bracht uitkomst.

Rodin verbeeldt hier een scène uit het begin van de Honderdjarige Oorlog (1337-1453) tussen Engeland en Frankrijk. In 1347 werd de stad Calais 11 maanden lang door de Engelsen belegerd. Op een gegeven moment was de honger zo groot dat zes mannen, enkel gekleed in een dun hemd en met een strop op de nek, de sleutel van hun stad aan de Engelse koning overhandigden. Met dit verbeelde leed, hoopte zij op een barmhartige houding van de belegeraars. Volgens de mythe slaagden zij in hun opzet. Nader onderzoek in de 21^e eeuw leert echter dat de zes mannen vooral zelf materieel beter zijn geworden van deze actie. Calais zou tot 1558 Engels blijven. In 1895 zou hier de eerste van 12 versies van ‘De Burgers van Calais’ worden neergezet.

Samen in de finale? – Tweetverhaal bij de foto; 15 september 2011

Bij de foto:

Sheep painted with the colors of New Zealand All Blacks team (R) and England’s team graze in a farm on the outskirts of Dunedin, New Zealand September 13, 2011. Both nations are competing in the Rugby World Cup. REUTERS/Marcos Brindicci

 

 

 

 

Rellen in Engeland – Tweetverhaal bij de foto (17 augustus 2011)

Bij de foto:

Zondag 14 augustus: Een man plaatst een briefje op een muur in Peckham (Verenigd Koninkrijk) die vol is gehangen met briefjes waarop mensen protesteren tegen de rellen in het land. [Bron; ANP]

 

 

 

Het tweetverhaal bij de foto; Glastonbury 29 juni 2011

 

Bij de foto:

Donderdag 23 juni: De paraplu van een meisje waait weg in de rij naar het festival Glastonbury in Engeland (bron AFP).

 

Het tweetverhaal bij de foto: Here comes the sun, 27 juni 2011

A reveller reaches up to the sky during the summer solstice at Stonehenge, near Salisbury in England, Tuesday, June 21, 2011. The ancient stone circle of Stonehenge is a World Heritage Site erected between approximately 3000BC and 1600BC and despite years of research the reason behind its construction remains a mystery. The summer solstice in the northern hemisphere occurs annually on June 21 and is the time at which the sun is at its northernmost point in the sky. (Matt Dunham/Asspociated Press)

 

 

Strandschoenen

Het begon met een artikel in de krant toen hij een weekje op winters Vlieland verbleef. Die krant las hij thuis nooit, maar verslaafd aan nieuws kocht hij op vakantie alles wat die verslaving kon bevredigen. Goed, er zijn grenzen, maar deze krant bevond zich aan de goede kant van die grens. Het artikel ging over een Deens onderzoek naar aangespoelde schoenen. Volgens de onderzoekers spoelden aan de Noordzeekust van Engeland en Schotland meer rechterschoenen aan en meer linkerschoenen aan die van Nederland, Duitsland en Denemarken. De vorm van de schoenen zou hier bepalend zijn voor de strandrichting van het schoeisel.

Hij begon die dag, ondanks een striemende regen met flarden natte sneeuw, te zoeken naar schoenen op het Vlielandse strand. Hij vond er die dag vijf, vier linker en een rechter. Twee gymschoenen waarvan een met de veter er nog in, een instapper, een herenschoen en een slipper. Van zijn toenmalige vriendin mocht hij ze niet meenemen. “Maak er maar foto’s van” zei ze gedecideerd. Aan het eind van die vakantie had hij tweeëndertig foto’s gemaakt. En het leek inderdaad zo dat de Deense theorie klopte. Links was in de meerderheid.

Maar hij nam geen genoegen met de vondsten van één week op één eiland. ‘Misschien lagen de rechterschoenen wel op Terschelling’, dacht hij. Hij besloot die zomer dan ook een strandvakantie te gaan houden. Eerst een week in een huisje in Bergen aan Zee, daarna oversteken voor veertien dagen Theddlethorpe St. Helen, iets ten zuiden van Hull. Daar besloot hij zijn relatie op het spel te zetten en te stoppen met fotograferen. Hij wilde het bewijsmateriaal voor zijn onderzoek mee naar huis nemen. Dan wist hij zeker dat hij nooit twee keer dezelfde schoen zou vinden. Toen hij na de vakantie dan ook alleen thuiskwam had hij eenenzeventig schoenen bij zich. Voor zijn onderzoek bleek fotograferen toch wel erg handig en zo kwam het dat hij naast de schoenen ook foto’s van elk exemplaar had. Op de achterkant van de foto’s schreef hij niet alleen de GPS-coördinaten maar ook iets over zijn gevoel bij die schoen. Wie zou die schoen gedragen hebben? Waar is die schoen te water geraakt? Waar is die andere schoen gebleven? Strandschoen en foto belandden daarna in de boekenkast op zijn werkkamer.

Twee jaar na het bewuste artikel ontmoette hij aan de westkust van Jutland, op het strand van Agger Tange zijn huidige vriendin. Hij had daar een prachtige rode vrouwenschoen gevonden. Op het moment dat hij die stond te fotograferen hoorde hij iemand achter zich iets in het Deens tegen hem zeggen.

“Sorry?” was zijn Engelse antwoord.

“What are you doing with my shoe?” vroeg de vrouw een beetje bozig.

In zijn steenkolenengels legde hij uit waar hij al twee jaar mee bezig was. Toen zij daarop de andere rode schoen tevoorschijn haalde was hij ervan overtuigd dat dit geen strandschoenen waren.

Die avond vonden zij in de ondergaande zon op het strand bij Nørre Vorupør

hun eerste gezamenlijke schoen. Een rechter nog wel. Om dat te vieren gingen zij mosselen eten in een restaurant met uitzicht op zee. De placemats hier waren bedrukt met oude krantenartikelen.

Zijn aandacht werd getrokken door een foto van vijf paar schoenen met daarboven het woord ‘Aprilsnar’.

“Wat betekent dat?” vroeg hij in het Engels aan zijn nieuwe liefde.

“Dat is DE één-Aprilgrap van de laatste jaren.”

“Hoezo? Vertel!”

“In de Berlingske Tidende stond op maandag 25 maart van dat jaar dat de krant die zondag daarop deze schoenen voor de kust van Jutland in zee zou gooien. Wie het eerst een compleet paar op de redactie af zou leveren kreeg een ingelijste foto van de Deense nieuwsfotograaf Søren Bidstrup.”

“Trapte men daar in dan?” vroeg hij verbaasd.

“Half Denemarken liep die zondag langs de westkust van Jutland. Het verhaal gaat dat een paar wetenschappers van de Universiteit van Esbjerg naar aanleiding van de vele andere schoenen die zij vonden, een onderzoek naar linker- en rechterschoenen langs de Noordzeekust heeft gedaan.”

“Wat een grap!”

Dit verhaal heb ik vorig jaar geschreven n.a.v. een oproep in NRC Next: “Verzin een verhaal bij de foto.”